کاربرد روش ژئومورفون‌ها در شناسایی عناصر اشکال زمین ( مطالعه موردی حوضه حبله رود)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا طبیعی، ‌دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی.

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، ‌دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی.

3 استاد گروه جغرافیا طبیعی، ‌دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی.

doi
10.22034/gmpj.2021.255287.1222
چکیده

شناسایی عناصر اشکال زمین در تحلیل چشم اندازهای ژئومورفولوژی از اهمیت خاصی برخوردار است. و منجر به طبقه‌بندی لندفرم‌ها در مقیاس بزرگ می شود. استخراج الگوها و عناصر ناهمواری اولین گام اساسی در شناسایی لندفرم‌‌ها است در این پژوهش روش ژئومورفون‌ برای استخراج اتوماتیک عناصر لندفرمی بر اساس تشخیص الگوی حاصل از ژئومتری DEM به کار گرفته شده است. ژئومورفون الگویی از مورفولوژی زمین و به عبارتی ساختارهای ریز چشم‌انداز هستند. این روش در حوضه آبریز حبله‌رود پیاده سازی شد. حوضه حبله‌رود از نظر موقعیت جغرافیایی در جنوب رشته کوه البرز بین استان تهران و سمنان واقع شده است. هدف این پژوهش شناسایی عناصر لندفرمی و استخراج الگوی حاکم بر ناهمواری‌ها در منطقه مورد مطالعه است. داده های مورد استفاده در این پژوهش شامل مدل رقومی ارتفاع ALOSPOL SAR 12.5 مربوط به سال 2010، تصاویرLandsat8 برداشت در تاریخ 2019-06-29 و برداشتهای میدانی بوده است. روش ژئومورفون‌ برای تولید شناسایی و استخراج عناصر لندفرم‌ها در حوضه حبله رود به کار گرفته شده است. 10 عنصر غالب از شکل زمین در منطقه مورد مطالعه شامل محدوده‌های مسطح(دشت)، قله، خط الراس،‌شانه خط الراس، خط الراس پهلویی، دامنه، دره کوچک پای دامنه، پای دامنه، ‌دره،‌ گودال(دره عمیق) شناسایی گردید. نتایج مستخرج از این پژوهش اشکال سطح زمین و ماهیت فرایندهایی که در این ناحیه عمل کرده و یا در حال حاضر فعال هستند را آشکار ساخت و منجر به شناسایی عناصر و الگوی ناهمواری‌ها گردید و این عناصر به نوبه خود تفاوت‌ها، شباهت‌ها و ناپایداری‌های ناهمواری‌ها را بیان کرده‌است.