مدلسازی و پیشبینی خطر آتشسوزی در جنگلهای بخش سه نکا-ظالمرود با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
2 دانشیار گروه جنگلداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
3 دانشجوی دکتری، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
4 دانشیار، گروه سنجش از دور، دانشکده فنی، دانشگاه تهران.
doi
10.22092/ijfpr.2013.3827چکیده
این تحقیق با هدف پیشبینی آتشسوزیهای آینده با استفاده از مدلسازی خطر آتشسوزی در جنگلهای بخش سه نکا- ظالمرود انجام شد. بهمنظور مدلسازی خطر آتشسوزی از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی برای وزندهی به عوامل مؤثر در آتشسوزی استفاده شد و بعد نقشه مربوط به هر عامل برای قابلیتیابی مناطق خطر آتشسوزی تهیه شد. عوامل مورد استفاده شامل 4 معیار اصلی و 17 زیرمعیار بود. معیارهای اصلی شامل معیارهای توپوگرافی، معیارهای بیولوژیکی، معیارهای اقلیمی و معیارهای انسانساخت بود. برای تهیه نقشه تمام این عوامل از مدل رقومی ارتفاع منطقه و اطلاعات موجود در شرکت سهامی نکاچوب استفاده شد. همچنین نقشه آتشسوزیهای گذشته با استفاده از اطلاعات موجود در شرکت سهامی نکاچوب و بعضاً نقشهبرداری محیط لکههای آتشسوزی در عرصه با سیستم موقعیتیاب جهانی تهیه شد. برای وزندهی به عوامل مؤثر در آتشسوزی با تحلیل سلسله مراتبی فازی، از مقیاسهای زبانی برای بیان درجه اهمیت عوامل و نتایج ارزیابی پرسشنامههای توزیع شده بین متخصصان آتشسوزی در عرصههای منابع طبیعی استفاده شد. سپس نسبت سازگاری هر معیار برای بررسی صحت وزن معیارها محاسبه شد. نتایج نشان داد که وزن نهایی معیارهای انسانساخت، بیولوژیکی، اقلیمی و توپوگرافی در قابلیت خطر آتشسوزی بهترتیب برابر با 301/0، 2595/0، 2315/0 و 208/0 است. پس از بدست آوردن وزن هر معیار و زیرمعیار با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی، مدل خطر آتشسوزی در جنگلهای منطقه ارائه شد؛ سپس نقشه مربوط به تمام عوامل مؤثر در آتشسوزی (17 زیرمعیار) با استفاده از روش فازی در محیط GIS استانداردسازی و مقادیر ارزشهای پیکسلی هر نقشه بین 0 تا 1 ارزشگذاری شد. درنهایت با استفاده از مدل بدستآمده ابتدا نقشه معیارهای اصلی (از ادغام وزنی زیرمعیارهای هر معیار) و بعد نقشه نهایی خطر آتشسوزی جنگلهای منطقه (از ادغام وزنی نقشه 4 معیار اصلی) تهیه شد. در پایان نقشه خطر آتشسوزی جنگلهای منطقه در 5 طبقه ارائه شد. نتایج نشان داد که مناطق پرخطر آتشسوزی در نقشه قابلیت خطر تهیه شده با مناطق آتشسوزیهای گذشته تطابق زیادی داشته که نشاندهنده اعتبار و صحت بالای مدل ساخته شده است.