تأثیر تنش خشکی فراهم شده توسط ارتفاع از سطح دریا، بر چهار گونه بادام وحشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

3 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران

doi
10.22092/ijfpr.2013.3864
چکیده

بادام وحشی یکی از گونه­های درختچه­ای مهم و با دامنه اکولوژیک وسیع در ایران است. پدیده تغییر اقلیم و خشکی و اثر آن بر اکوسیستم­های جنگلی، همچنین وضعیت نامناسب اکوسیستم جنگلی زاگرس و ضرورت استفاده از گونه­های درختچه­ای موجب توجه به این گونه در جنگلکاری­ها شده است. آگاهی از تأثیر عوامل رویشگاهی در تحمل تنش­های محیطی موجب موفقیت بیشتر برنامه­های اجرایی احیای جنگل­ها خواهد شد. برای دستیابی به اثر عامل رویشگاهی ارتفاع از سطح دریا بر مقاومت به خشکی چهارگونه بادام وحشی شامل  A. arabica, A. scoparia, A. haussknechtii, Amygdalus eleagnifolia بذر این گونه­ها از سه کلاسه ارتفاعی شامل 1600 تا1800، 1800 تا 2000 و بالاتر از 2000 متر از سطح دریا در رویشگاه کره‌بس جمع­آوری و پس از تیمار در کیسه­های نایلونی کشت و نهال­ها پس از دو ماه و با استفاده از پلی‌اتیلن‌گلیکول (6000PEG ) و با چهار سطح خشکی شامل شاهد، 4/0-، 8/0- و 2/1- مگاپاسکال با آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار (هر تکرار 5 نهال)، تحت آزمایش قرار گرفتند. نتایج نشان داد با تشدید تنش خشکی ناشی از افزایش غلظت PEG در آب آبیاری از طول نهال، طول اندام­هوایی و وزن تر و خشک نهال­ها کاسته شده و بر وزن تر ریشه افزوده شده بود. مقایسه میانگین­ها نشان داد که از بین عناصر ماکرو، با اعمال تیمارهای خشکی بر مقادیر نیتروژن و کلسیم با کاهش فشار اسمزی افزوده شد و کمترین اندازه این عناصر در نهال­های تیمار شاهد اندازه­گیری شد. همچنین نتایج نشان داد که از بین کلاسه­های ارتفاعی، نهال‌های کلاسه ارتفاعی پایین (1600 تا 1800 متر بالاتر از سطح دریا) بیشترین مقادیر عامل­های رویشی و در مقابل، نهال­های حاصل از بذر پایه­های مادری ارتفاعات فوقانی (بالاتر از 2000 متر) کمترین مقادیر را نشان دادند. البته از میان گونه­های مورد تحقیق گونه  A. arabicaتحت تنش خشکی بیشترین مقادیر عامل­های رویشی را نشان داد و به نظر می‌رسد که کمتر تحت تأثیر خشکی قرار گرفته بود، در نتیجه مقاومترین گونه به شرایط خشکی بود.