تأثیر تنش خشکی فراهم شده توسط ارتفاع از سطح دریا، بر چهار گونه بادام وحشی
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
2 دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
3 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
4 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران
doi
10.22092/ijfpr.2013.3864چکیده
بادام وحشی یکی از گونههای درختچهای مهم و با دامنه اکولوژیک وسیع در ایران است. پدیده تغییر اقلیم و خشکی و اثر آن بر اکوسیستمهای جنگلی، همچنین وضعیت نامناسب اکوسیستم جنگلی زاگرس و ضرورت استفاده از گونههای درختچهای موجب توجه به این گونه در جنگلکاریها شده است. آگاهی از تأثیر عوامل رویشگاهی در تحمل تنشهای محیطی موجب موفقیت بیشتر برنامههای اجرایی احیای جنگلها خواهد شد. برای دستیابی به اثر عامل رویشگاهی ارتفاع از سطح دریا بر مقاومت به خشکی چهارگونه بادام وحشی شامل A. arabica, A. scoparia, A. haussknechtii, Amygdalus eleagnifolia بذر این گونهها از سه کلاسه ارتفاعی شامل 1600 تا1800، 1800 تا 2000 و بالاتر از 2000 متر از سطح دریا در رویشگاه کرهبس جمعآوری و پس از تیمار در کیسههای نایلونی کشت و نهالها پس از دو ماه و با استفاده از پلیاتیلنگلیکول (6000PEG ) و با چهار سطح خشکی شامل شاهد، 4/0-، 8/0- و 2/1- مگاپاسکال با آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار (هر تکرار 5 نهال)، تحت آزمایش قرار گرفتند. نتایج نشان داد با تشدید تنش خشکی ناشی از افزایش غلظت PEG در آب آبیاری از طول نهال، طول اندامهوایی و وزن تر و خشک نهالها کاسته شده و بر وزن تر ریشه افزوده شده بود. مقایسه میانگینها نشان داد که از بین عناصر ماکرو، با اعمال تیمارهای خشکی بر مقادیر نیتروژن و کلسیم با کاهش فشار اسمزی افزوده شد و کمترین اندازه این عناصر در نهالهای تیمار شاهد اندازهگیری شد. همچنین نتایج نشان داد که از بین کلاسههای ارتفاعی، نهالهای کلاسه ارتفاعی پایین (1600 تا 1800 متر بالاتر از سطح دریا) بیشترین مقادیر عاملهای رویشی و در مقابل، نهالهای حاصل از بذر پایههای مادری ارتفاعات فوقانی (بالاتر از 2000 متر) کمترین مقادیر را نشان دادند. البته از میان گونههای مورد تحقیق گونه A. arabicaتحت تنش خشکی بیشترین مقادیر عاملهای رویشی را نشان داد و به نظر میرسد که کمتر تحت تأثیر خشکی قرار گرفته بود، در نتیجه مقاومترین گونه به شرایط خشکی بود.