آسیبشناسی سیاست کیفری در صدور آراء وحدت رویه
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
2 استادیار گروه حقوق جزا دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22106/jlj.2024.2019001.5663چکیده
در نظام حقوقی ایران، رویه قضایی الزامآور را باید در آراء وحدت رویه جستوجو کرد. به همین دلیل آراء مذکور جزء منابع اصلی حقوق محسوب میشود. اگر قائل باشیم که رویه در اثر ثبات و استمرار شکل میگیرد، الزام مراجع قضایی به تبعیت از یک نظر تفسیری معین که به فاصله چند ماه پس از تصویب قانون صادر میشود را نمیتوان «رویه» تلقی کرد؛ زیرا در این معنا، شأن تفسیری دیوان عالی به قاعدهگذاری حقوقی تقلیل مییابد. با لحاظ نقد مذکور، این پژوهش تلاش کرده با تحلیل محتوای پنجاه و هشت رأی وحدت رویه که در فاصله زمانی 1392 تا 1401 صادر شده است، ضمن تشریح فلسفه و جایگاه رأی وحدت رویه، آراء مذکور را طبقهبندی کند و مولفههای سیاست کیفری هیأت عمومیدیوان عالی ایران را استخراج نماید. این مولفهها مشتمل بر فقدان روششناسی ضابطهمند در تفسیر، اتخاذ سیاست کیفری سهلگیرانه و تعدی از نص قانون است؛ ضمن اینکه، اهم دلایل کثرت صدور آراء وحدت رویه در بازه زمانی فوقالذکر را میتوان در مشارکت حداقلی کارگزاران اجرایی در تصویب قوانین، پراکندگی و آزمایشی بودن قوانین و عدم انسجام بین سیاست کیفری تقنینی و قضایی احصاء کرد.
