تحلیل دینامیکی مخاطره سیلاب در مخروط افکنههای فعال با استفاده از مدل هیدرودینامیکی HEC-RAS و تکنیک GIS(مطالعه موردی: مخروط افکنه لیلان، شمال غرب ایران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.
2 استادگروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.
3 استادگروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.
doi
10.22034/gmpj.2021.131021چکیده
هدف این پژوهش تحلیل دینامیکی مخاطره سیلاب در سطح مخروط افکنه لیلان میباشد. به همین منظور، بررسی مخاطره سیلاب بر رودخانه لیلان چای به طول 4/15 کیلومتر با استفاده از مدل هیدرولیکی HEC-RAS انجام گرفته است. جهت شبیهسازی جریان رودخانه و تهیه نقشه پهنههای سیلابی برای دبیهای با دورههای بازگشت 2، 5، 10، 25، 50، 100، 200 و 500 ساله از آمار دبی ایستگاه هیدرومتری شیرین کند استفاده شده و دبیهای پیک برای دورههای بازگشت مختلف پیشبینی شده است. به منظور همپوشانی نقشههای پهنههای سیلابی با کاربریهای منطقه از تصویر ماهوارهای لندست 8 سنجنده OLI جهت تهیه نقشه کاربری منطقه استفاده شده و نقشه کاربری با استفاده از روش طبقهبندی نظارتشده و الگوریتم حداکثر احتمال در نرمافزار ENVI تهیه شد. نقشه کاربری اراضی منطقه نشان میدهد که بیش از 75 درصد مساحت منطقه شامل زمینهای کشاورزی میباشد. نتایج همپوشانی نقشههای پهنههای سیلابی با کاربری اراضی نشان میدهد که در صورت وقوع سیلاب با دبی پیشبینی شده برای دورههای بازگشت 2 و 5 ساله خطری زمینهای کشاورزی و مناطق مسکونی حاشیه رودخانه را تهدید نمیکند. همچنین نتایج تحقیق نشان داد که با وقوع سیلابی با دوره بازگشت 25 سال، حدود 2/120 هکتار از زمینهای کشاورزی و حدود 1/9 هکتار از مناطق مسکونی واقع در حاشیه رودخانه لیلان چای تحت تأثیر خطر سیل گرفتگی قرار دارند. بنابراین ضرورت دارد که اقدامات حفاظتی جهت جلوگیری از بروز خسارتهای احتمالی جانی و مالی در صورت وقوع سیل در سطح منطقه صورت گیرد.