بررسی خطر وقوع بیابان‌زایی با استفاده از شاخص‌های طیفی در محدوده‌ی پیرامونی دریاچه‌ی ارومیه

نویسندگان

1 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز

2 استاد گروه ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز.

doi
10.22034/gmpj.2020.122206
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی وقوع بیابان­زایی در محدوده­ی پیرامون دریاچه­ی ارومیه انجام شده است. بدین منظور در ابتدا، تصاویر ماهواره­ی سنتینل-2 با استفاده از نرم­افزار QGIS مورد پیش پردازش قرار گرفته و پس از انجام تصحیحات اتمسفری، اقدام به استخراج شاخص­های طیفی نشانگر بیابان­زایی (پوشش گیاهی تفاضلی نرمال شده (NDVI)، آلبدوی سطحی، میزان نمناکی (Wetness)، ضریب روشنایی (Brightness)، میزان سبزینگی (Greenness) شد. پس از استخراج شاخص­های طیفی مذکور و در جهت شناسایی مناسب­ترین زوج شاخص­های طیفی، میزان همبستگی و رابطه­ی رگرسیونی موجود بین شاخص­های مورد مطالعه با استفاده از تحلیل­های آماری صورت پذیرفته در نرم­افزارSPSS(22)  بررسی شد. بر طبق نتایج حاصل، میزان همبستگی برای زوج شاخص­ (میزان سبزینگی - ضریب روشنایی­ (برابر با 9/4- و برای زوج شاخص­ (میزان نمناکی - ضریب روشنایی) برابر با 33/0- می­باشد. در مرحله­ی بعد نقشه­ی خطر بیابان­زایی بر اساس دو زوج شاخص مذکور تهیه و با استفاده از الگوریتم  Jenks Natural Break  در محیط نرم­افزار ARC-GIS 10.6 در پنج کلاس خطر شدید، نسبتا شدید، متوسط، ضعیف و بدون خطر بیابان­زایی، طبقه­بندی شد. نتایج نشان داد که 89/9 درصد از کل مساحت محدوده­ی مورد مطالعه در کلاس خطر شدید، 60/30 درصد در کلاس خطر نسبتا شدید، 48/37 درصد در کلاس خطر متوسط، 42/12 درصد در کلاس خطر ضعیف و 61/9 درصد در کلاس خطر بدون بیابان­زایی قرار دارد. نتایج به دست آمده با استفاده از مشاهدات میدانی و ماتریس خطا (­Confusion Matrix using Ground truth ROI­) ارزیابی و با کسب ضریب کاپا 95/0 و درجه­ی صحت 51/90 درصد مورد صحت­سنجی قرار گرفت.