فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمین­لغزش­ها همواره موجب خسارات جانی و مالی، از دست رفتن منابع طبیعی و زیرساخت‌های زیربنایی از قبیل جاده­ها، پل‌ها و خطوط ارتباطی می­شوند. جاده ارتباطی حیران در حال حاضر تحت تأثیر فرایند لغزش و گسیختگی دامنه‌ای دستخوش تغییر می‌باشد. در این پژوهش حساسیت زمین‌لغزش محور ارتباطی حیران با استفاده مدل‌های شبکه عصبی مصنوعی و توابع خطی، چندجمله‌ای، شعاعی و حلقوی الگوریتم ماشین بردار پشتیبان موردبررسی قرار گرفت. معیارهای مؤثر در شناسایی حساسیت زمین‌لغزش در سطح منطقه موردمطالعه شامل لایه‌های استخراج‌شده از سطوح ارتفاعی، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، فاصله از گسل، شیب، جهت شیب و فاصله از جاده می‌باشد. لایه‌های اطلاعاتی بعد از آماده‌سازی در محیط نرم‌افزار SPSS Modeler اجرا شد و نقش و ارزش هرکدام از پارامترها بر اساس روش‌های مختلف به دست آمد. بر اساس نتایج ارزیابی مدل به ترتیب عامل زمین‌شناسی، ارتفاع، جهت شیب و کاربری اراضی، بیشترین ارزش را در ناپایداری دامنه‌ها در این محدوده داشته‌اند. همچنین نتایج نشان داد، کاربری‌های که در طبقه حساسیت زیاد قرارگرفته‌اند عمدتاً مربوط به اراضی مرتع، زمین کشاورزی و جاده‌های ارتباطی ( بالاتر از 1400 متر) می‌باشند که در قسمت‌های غربی گردنه حیران واقع‌شده‌اند. سازندهای تحت تأثیر لغزش در محدوده موردمطالعه عمدتاً تناوب توف، ماسه‌سنگ توفی به همراه گدازه‌های برشی و گدازه‌های پیروکسن آندزیت می‌باشد. در قالب مقایسه بین مدل‌ها جهت ارزیابی مطابقت آن با واقعیت منطقه به نظر می‌رسد مدل ماشین بردار پشتیبان نسبت به شبکه عصبی مصنوعی کارایی بهتری جهت ارزیابی حساسیت زمین‌لغزش در محور ارتباطی گردنه حیران دارد. شایان‌ذکر است، لزوم توجه به نقشه‌های حساسیت زمین‌لغزش طی عملیات جاده‌سازی و تعریض آن می‌تواند سبب کاهش ریسک مخاطره‌ی زمین‌لغزش در محدوده مسیر جاده حیران-آستارا گردد.