ارتباط بافت رسوبات و توسعه یافتگی خندق‌ها در سطح مخروط‌افکنه‌های جنوبی البرز شرقی (گرمسار- سید آباد)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

2 استادیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

3 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

4 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

doi
10.22034/gmpj.2020.157642.0
چکیده

قطر ذرات رسوبات سطحی با فرایندهای غالب موثر در توسعه یافتگی و مورفولوژی سطحی لندفرمها ارتباط تنگاتنگی دارد. این پژوهش به ارتباط بافت رسوبات و توسعه یافتگی خندق­های واقع در دشت­سرهای جنوبی البرز شرقی به روش تحلیل آماری و با اندازه­گیری قطر ­ذرات در چهار سایت مطالعاتی حدفاصل گرمسار-سیدآباد پرداخته است. سایت­ها با توجه به تفاوت­ها و تشابهات مورفولوژی سطحی بر روی تصاویر و بازدیدهای میدانی انتخاب شده­اند. نمونه­های برداشت­شده از بخش­های ابتدایی، میانی، انتهایی و دیوارهگالی­ها در آزمایشگاه توزین و پس از الک، نتایج توسط نرم­افزار GRADISTAT در قالب نمودارها و جداول استخراج و تحلیل شده­اند. علاوه بر این، با برداشت 800 نمونه از باکس­های 5 در 5 متری، شاخص پهن­شدگی و مورفومتری آنها محاسبه شد. نتایج حاصله نشان می­دهند که بافت سطحی رسوبات چند­منشایی بوده و بیانگر تفاوت فرایندهای موثر در طی زمان هستند( در سایت 1 و 2 و 4، سنگفرش قلوه­سنگی با نام قلوه­سنگ ماسه­ای است به جز سایت 3، که ماسه قلوه­سنگی است. سایت یک و چهار، دو منشایی محاسبه شدند. سایت 2، سه منشایی و سایت 3، تک­منشأ.) کج­شدگی زیاد، جورشدگی ضعیف و کشیدگی متفاوت بیانگر آن است که نوع و اندازه رسوب سطحی و عمقی گالی­ها نتوانسته در همه سایت­ها به طور کامل در توسعه­یافتگی آنها موثر باشد. شاید در سایت 4، توسعه­یافتگی گلی­ها را فقط به عامل قطر رسوب منطقه و در سایت 2، عدم توسعه­یافتگی گالی­ها را بتوان به این عامل نسبت داد ولی در دو سایت دیگر یعنی سایت 1 و 3، به­هیچ­عنوان نمی­توان توسعه­یافتگی گالی­ها را تنها به بافت و قطر رسوب منطقه نسبت داد بنابر­این با توجه به تکتونیک فعال در منطقه عوامل تغییر سطح اساس بیش از خصوصیات فیزیکی رسوبات در این مسئله تاثیر­گذار بوده­اند.