بررسی کهن الگوی سایه در شاهنامه *
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان
2 استادیار دانشگاه اصفهان
3 دانشیار دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
کهن الگوی سایه یکی از مهمترین موضوعات نظریة یونگ است. یونگ، سایه را جنبة منفی و حیوانی شخصیّت و چکیدة صفات ناخوشایندی میداند که با قوانین و قواعد زندگی خودآگاهانه مناسبتی ندارد و انسان مدام آنها را پنهان میکند. انسان برای رسیدن به کمال و تمامیّتی که یونگ آن را تفرّد مینامد، باید سایه را بشناسد و بدون آنکه آن را سرکوب نماید، آن را کنترل کند. در این پژوهش، کهن الگوی سایه در شاهنامه مورد بررسی قرار میگیرد و مصادیق بارز آن یعنی ضحاک و دیو سپید رمز شناسی میشود. همچنین به جنبههای مثبت و منفی سایه و نقشی که در ایجاد انرژی روانی دارد و به ابعاد فردی و اجتماعی این کهن الگو پرداخته میشود. و به این نتیجه میرسد که اگرچه سایه جنبة تاریک و تیرة روان است امّا در بعد مثبت خود میتواند تقابل با خودآگاه قهرمان بپردازد و با تضاد و تقابل با آن منشا انرژی روانی و باعث تلاش قهرمان شود.