پایش روند تغییرات تپه های ماسهای با رویکرد سنجش از دور (مطالعه موردی: دشت سیستان)
نویسندگان
1 دانشجوی پست داک گروه سنجش از دور، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
2 کارشناسی ارشد اقلیم شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان.
3 استادیار دانشکده علوم انسانی و اجتماعی،دانشکده جغرافیا، دانشگاه یزد.
4 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
5 دانش آموخته دکتریتخصصی، گروه جغرافیایطبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه سیستان وبلوچستان.
doi
10.22034/gmpj.2020.122228چکیده
دشت سیستان از جمله مناطق خشک ایران میباشد که دارای بارندگی بسیار کم و پوشش گیاهی ضعیفی میباشد. وزش بادهای شدید بر سطح این اراضی لخت باعث تشدید فرسایش خاک شده و خسارت جبران ناپذیری به راههای مواصلاتی، اراضی کشاورزی و روستاهای مجاور وارد کرده است. در این پژوهش با استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست با قدرت تفکیک 30 متر از سال 1995 تا 2018 به بررسی روند تغییرات تپههای ماسهای در منطقة دشت سیستان پرداخته شده است. بر اساس نتایج حاصله از این مطالعه، وسعت تپههای ماسهای در ماه آگوست از 23/8 درصد در سال 1995 به 11 درصد در سال 2018، و در ماه جولای از 55/7 درصد به 10 درصد از سطح کل حوضة مورد مطالعه افزایش یافته است که تقریباٌ روند افزایشی چشمگیری را نشان میدهد. همچنین تغییرات مساحت دریاچه هامون از سال 1995 تا 2018 نشان میدهد که وسعت آب دریاچه به شدت کاهش یافته است و گویای این موضوع است که گسترش تپههای ماسهای در سالهای مختلف ارتباط مستقیمی با تغییرات سطح دریاچه در زمانهای مختلف دارد. همچنین مطالعات میدانی حاکی از آن است که در طی خشکسالیهای مکرر منطقه سیستان، حرکت تپههای ماسهای به حدی زیاد بوده که باعث مدفون شدن تعداد زیادی از خانههای روستایی و از بین رفتن اراضی کشاورزی شده است که این امر خود مهاجرت ساکنان بومی منطقه در سالهای اخیر را به دنبال داشته است. این مسئله همچنین باعث بیکاری بخش زیادی از کشاورزان منطقه گردیده و خسارات شدیدی به تأسیسات و کانال های آبرسانی رسانده است، به طوری که جبران آن، مستلزم هزینه و زمان زیادی میباشد.