تحلیل مورفودینامیک ساحلی با هدف تعیین مرز سلولهای رسوبی (مطالعه موردی: استان هرمزگان)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه سنجش از دور، دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تربیت مدرس.
4 دانشیار پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور.
doi
10.22034/gmpj.2020.118222چکیده
بررسی تعادل رسوبی ساحل و استفاده از مفهوم سلول رسوبی رویکرد جدید و موثر در مطالعه انتقال رسوب و تغییرات خط ساحل در چند دهه اخیر است که بر اساس نگرش سیستمی به تحولات ساحل پایهگذاری شده است. در این نگرش بخش قابل تفکیک از ساحل که به سلول رسوبی موسوم است به صورت یک سیستم مدل می شود که دارای ورودی نظیر ورودی رسوب و وضعیت فعلی ساحل است. در این سیستم ناشی از یکسری فرآیندهای انتقال رسوب، خروجی سیستم حاصل میگردد که همانا رسوب خروجی از سیستم و وضعیت جدید ساحل اعم از فرسایش و رسوبگذاری و تغییر خط ساحل است. سواحل استان هرمزگان از مهمترین و استراتژیک ترین سواحل ایران است که دارای محیط ساحلی بسیار پیچیده و تنوع فرم و فرآیند است. از اینرو این سواحل براساس واحدهای ژئومورفولوژیکی، الگوی موج و جریان خط ساحلی به سلول و زیرسلولهای رسوبی تقسیم شدند. جهت نیل به این هدف از نقشههای توپوگرافی 1:25000 و زمینشناسی 1:100000، تصاویر ماهوارهای LandSat8، دادههای هیدرودینامیک، آمار باد، هیدرولوژی، لایروبی بنادر بزرگ و رسوبشناسی (تهیه شده توسط سازمان بنادر و دریانوردی) استفاده شده است. دادهها در محیطArcGIS10.3 تحلیل شده و محیط ساحل براساس ویژگیهای مشترک فرم و فرایندی طبقهبندی و بر مبنای هدف مطالعه، مرز سلولهای رسوبی با استفاده از معیارهای ژئومورفولوژیک و درطی شش مرحله تعیین شد. سپس در هر سلول، با استفاده از دادههای گلموج، گلجریان، گلرسوب، نت رسوبی و نقشه ژئومورفولوژی، مخازن و منابع رسوبی و جهت جابجایی رسوب تعیین شد. نتایج بدست آمده نشان میدهد که به منظور تعیین راهبردها و سیاستهای مدیریت خط ساحلی، بر اساس تفاوتهای محیطی سلولها به به 6 سلول اصلی و 17 زیرسلول قابل تفکیک هستند که این تفاوتهای سلولی میتواند در تعیین نوع و شیوه کاربریهای آتی قلمرو ساحلی مورد استفاده مدیران و بهرهبرداران ساحلی قرار گیرد.