فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیلاب­ها از جمله مخرب­ترین و فراوان­ترین بلایای طبیعی هستند. در این رابطه، پهنه­بندی خطر سیلاب یکی از روش­های کارآمد در زمینه مدیریت و کاهش اثرات سیلاب به شمار می­آید. در این تحقیق به ارزیابی مکانی و پهنه­بندی خطر رخداد سیل در سطح حوضه آبخیز قوری­چای واقع در نیمه جنوبی و غرب استان اردبیل پرداخته شد. در این رابطه، 10 معیار موثر بر رخداد سیل به کار بسته شد. این معیارها عبارتنداز: ارتفاع، شیب، جهت شیب، تحدب سطح زمین، سازندهای زمین­شناسی، تراکم زهکشی، شماره منحنی (CN)، فاصله از آبراهه، کاربری اراضی و پوشش گیاهی. در این میان، متغیر شیب زمین با وزن 26/0 (مستخرج از مدل فرایند تحلیل شبکه) نقش عمده­ای در شناسایی پهنه­های پرخطر سیلاب ایفا می­کند. جهت تلفیق و روی­هم­گذاری لایه­های موضوعی مذکور با هدف تهیه نقشه پهنه­بندی خطر سیلاب از دو مدل منطق فازی و فرایند تحلیل شبکه­ای (ANp ) در بستر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده به عمل آمد. پهنه­بندی خطر سیلاب حوضه آبخیز قوری­چای نشان داد که در حدود 18 درصد از مساحت حوضه آبخیز مطالعاتی در کلاس­های با خطر زیاد و بسیار زیاد واقع شده­اند. خطر سیلاب در بستر دره­های اصلی و اراضی پایین­دست حوضه مورد مطالعه به دلایل ژئومورفومتریکی از قبیل شکل­گیری و توسعه دشت­های سیلابی، ارتفاع نسبی پایین، مقعر بودن سطح زمین و آهنگ سریع حرکت رواناب­های بالادست از پتانسیل رخداد بالایی برخوردار می­باشد. بعلاوه، مکان­گزینی مناطق مسکونی در دشت­های سیلابی پایین­دست حوضه خطر وقوع سیلاب در این پهنه­ها را افزایش داده است.