زمین ساخت فعال و تاثیر آن بر مورفولوژی طاقدیس‌های جزیره قشم( سلخ، گورزین، سوزا و گیاهدان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

2 استادیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

3 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

doi
10.22034/gmpj.2020.118227
چکیده

جزیره قشم بر طاقدیس ها و گنبدهای نمکی جنوب­شرق زاگرس در خلیج­فارس و نزدیک تنگه هرمز واقع‌شده است. موقع نسبی زمینساختی واقع بر مرز پلیت  ایران-عربی این منطقه موجب تکتونیک پویای این منطقه شده است. علاوه بر این تکتونیک نمک بر مورفولوژی چین‌های این جزیره تاثیرات قابل توجهی داشته است. در تحقیق حاضر 4 طاقدیس سلخ(در غرب)، گورزین(در شمال)، سوزا(مرکز و جنوب) و گیاهدان(در شرق) جزیره قشم انتخاب و براساس شاخص­های ژئومورفولوژیکی و مورفوتکتونیکی موردبررسی قرارگرفته است. هدف این تحقیق بررسی وضعیت تکتونیک با استفاده از شاخص­های مورفوتکتونیک(دره­های ساغری شکل(W)، سطوح مثلثی شکل ،نسبت فاصله­بندی آبراهه­ها(R)، تقارن چین(FSI)، سینوسیته جبههچین(FFS)، نسبت جهت(AR)) در 4 طاقدیس نامبرده با تأکید بر گسل­ها و خطواره­ها می­باشد. نتایج نشان می­دهد که بر اساس هر شش شاخص استفاده‌شده ، هر  4 طاقدیس سلخ، گورزین، سوزا و گیاهدان ازنظر تکتونیکی فعال بوده و هرجا تراکم گسلی بیشتر بوده برخاستگی برفرسایش غلبه پیدا کرده مثل غرب جزیره و هرجا که از تراکم گسلی کم شده فرسایش دشت یکنواختی را به وجود آورده است مثل شرق جزیره. در نهایت براساس هر 6 شاخص دو طاقدیس سلخ و گوزرین از لحاظ تکتونیکی فعال و طاقدیس گیاهدان و سوزا به دلیل فرسایش بیشتر و یرتری آن، از نظر تکتونیکی کمتر تحت تاثیر  و تغییر قرار گرفته اند. و در نهایت هرجا تعداد گسل­ها بیشتر یوده تکتونیک برفرسایش غلبه پیدا کرده مثل دو طاقدیس سلخ و گورزین و هرجا که از تعداد گسل­ها کم شده و یا فاصله از گسل بیشتر شده فرسایش دشت یکنواخت و تقریبا بدون ناهمواری را به وجود آورده است مثل دو طاقدیس سوزا و گیاهدان.