ارزیابی آستانههای فرسایش پذیری خاک متاثر از نوسانات سطح ایستابی آبهای زیرزمینی
نویسندگان
1 استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
2 دکترای علوم خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه تبریز، تبریز.
doi
10.22034/gmpj.2020.118228چکیده
در مطالعه حاضر به این موضوع پرداخته شده است که چگونه تغییرپذیری در افت سطح ایستابی و متعاقبا فرونشست زمین میتواند آستانههای فرسایش پذیری خاک را متاثر سازد. برای دستیابی به این هدف، در یک منطقه مستعد به فرونشست، محدودههای مختلفی انتخاب شدند که بر اساس اطلاعات چاههای پیزومتریک سازمان آب منطقهای تفاوتهای قابل ملاحظهای را از لحاظ افت سطح ایستابی به معرض نمایش گذاشتند. از آنجا که فرونشست زمین مرتبط با بهره برداری بی رویه از منابع آب زیرزمینی بطور معنی داری حجم تخلخل کل خاک، حجم منافذ ریز و درشت خاکدانهها، وزن مخصوص ظاهری خاک و ظرفیت نفوذپذیری خاک را تحت تاثیر قرار میدهد، این شاخصها برای ارزیابی آستانههای فرسایش پذیری خاک در مناطق مستعد به فرونشست اندازه گیری شدند. در ادامه، برای ارزیابی این موضوع که چگونه تغییرپذیری در آستانههای فرسایش پذیری میتواند ویژگیهای زیستی خاک را به عنوان شاخصی برای سنجش بهره وری خاک تحت تاثیر قرار دهند، برخی از شاخصهای زیستی مرتبط با متغیرهای فیزیکی نامبرده اندازه گیری شدند. نتایج آماری نشان داده است، موقعیتهایی با بیشترین افت سطح ایستابی، بیشترین حجم تخلخل ریز، بیشترین وزن مخصوص ظاهری، کمترین میزان تخلخل کل و کاهش معنادار ضریب نفوذپذیری را در مقایسه با موقعیتهای با کمترین افت سطح ایستابی به نمایش گذاشتهاند. همچنین میزان کربن آلی خاک، کربن و نیتروژن زیست توده میکروبی کاهش معنی داری را در موقعیتهایی با کمترین سطح ایستابی نشان دادهاند. این نتایج بیانگر نقش نوسانات سطح ایستابی در ظهور آستانههای متفاوت فرسایش پذیری خاک در مناطق مستعد به فرونشست زمین میباشد.