بررسی مناطق آسیب پذیر رودخانه کشکان از طریق طبقه بندی آبراهه به روش رزگن ( مورد مطالعه: بازه پایین دست حوضه شیراوند)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران.
2 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران.
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه تهران.
doi
10.22034/gmpj.2020.118229چکیده
تاکنون طرحهای طبقهبندی متعددی باتوجه به شرایط ژئومورفیک رودخانه انجام شده که نشان دهنده تنوع موقعیتهای محیطی است. تداوم فرسایش کنارهای هر ساله موجب تخریب اراضی کشاورزی، تأسیسات ساحلی، پلها و اماکن مسکونی و عمومی میشود. بنابراین جهت سازماندهی و مدیریت رودخانه، بررسی مورفولوژی رودخانه ضروری است. حوضه آبریز رودخانه کشکان واقع در استان لرستان دارای پتانسیل بالای سیلخیزی میباشد. در این پژوهش، طبقهبندی ژئومورفولوژیکی بااستفاده از سیستم طبقهبندی رزگن برای بازهای به طول 15 کیلومتر از رودخانه کشکان در سطح I و II انجام شده است. در سطح I، طبقهبندی با استفاده از تصاویر ماهوارهای، بازدیدهای میدانی و بررسی نقشهها انجام و نهایتاً رودخانه برطبق طبقهبندی هشتگانه رزگن طبقهبندی شد. در سطح II، برای محاسبه پارامترهای مورفولوژیکی از نقشه رقومی1:150ابتدا TIN منطقه تهیه و موقعیت رودخانه بر روی آن مشخص شد. مقاطع عرضی و سایر لایههای مورد نیاز توسط الحاقیه HEC-geo-RAS ترسیم و به نرمافزارHEC-RAS منتقل و با اجرای مدل پارامترهای مورد نیاز اندازهگیری و محاسبه شدند. نتایج نشان داد که بخش ابتدایی بازه داری الگوی شریانی از نوعDA6، بخش میانی دارای الگوی تک شاخهای از نوع A4 و بخش پایانی بازه نیز دارای الگوی شریانی و از نوع D3 میباشد که این قسمت از جریان نسبت به افزایش رسوب و تغییر در دبی جریان حساسیت خیلی زیادی داشته و با بیشتر شدن تغذیه رسوبی این حساسیت بالا رفته و باعث ناپایدار شدن الگوی رودخانه و تغییر مورفولوژیکی شدید آن میشود که باید اقدامات ساماندهی در این بخش باتوجه به متغیرهای مورفولوژیکی انجام گیرد. دربعضی مجراها نیز تفاوتهایی در مقادیر و نحوه پارامترها وجود داشته که ناشی از شرایط خاص عوامل تأثیر گذار به صورت محلی است. بنابراین برای مدیریت حوضههای آبریز باید ریسک استفاده از این روش را مدنظر قرار داد.