بررسی مناطق آسیب پذیر رودخانه کشکان از طریق طبقه بندی آبراهه به روش رزگن ( مورد مطالعه: بازه پایین دست حوضه شیراوند)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران.

2 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران.

3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه تهران.

doi
10.22034/gmpj.2020.118229
چکیده

تاکنون طرح­های طبقه­بندی متعددی باتوجه به شرایط ژئومورفیک رودخانه انجام شده که نشان دهنده تنوع موقعیت­های محیطی است. تداوم فرسایش کناره­ای هر ساله موجب تخریب اراضی کشاورزی، تأسیسات ساحلی، پل­ها و اماکن مسکونی و عمومی می­شود. بنابراین جهت سازماندهی و مدیریت رودخانه، بررسی مورفولوژی رودخانه­ ضروری است. حوضه آبریز رودخانه کشکان واقع در استان لرستان دارای پتانسیل بالای سیل­خیزی می­باشد. در این پژوهش، طبقه­بندی ژئومورفولوژیکی بااستفاده از سیستم طبقه­بندی رزگن برای بازه­ای به طول 15 کیلومتر از رودخانه کشکان در سطح I و II انجام شده است. در سطح I، طبقه­بندی با استفاده از تصاویر ماهواره­ای، بازدیدهای میدانی و بررسی نقشه­ها انجام و نهایتاً رودخانه برطبق طبقه­بندی­ هشتگانه رزگن طبقه­بندی شد. در سطح II، برای محاسبه پارامترهای مورفولوژیکی از نقشه رقومی1:150ابتدا TIN منطقه تهیه و موقعیت رودخانه بر روی آن مشخص شد. مقاطع عرضی و سایر لایه­های مورد نیاز  توسط الحاقیه HEC-geo-RAS  ترسیم و  به نرم­افزارHEC-RAS منتقل و با اجرای مدل پارامترهای مورد نیاز اندازه­گیری و محاسبه شدند. نتایج نشان داد که بخش ابتدایی بازه داری الگوی شریانی از نوعDA6، بخش میانی دارای الگوی تک شاخه­ای از نوع A4 و بخش پایانی بازه نیز دارای الگوی شریانی و از نوع D3 می­باشد که این قسمت از جریان نسبت به افزایش رسوب و تغییر در دبی جریان حساسیت خیلی زیادی داشته و با بیشتر شدن تغذیه رسوبی این حساسیت بالا رفته و باعث ناپایدار شدن الگوی رودخانه و تغییر مورفولوژیکی شدید آن می­شود که باید اقدامات ساماندهی در این بخش باتوجه به متغیرهای مورفولوژیکی انجام گیرد. دربعضی مجراها نیز تفاوت­هایی در مقادیر و نحوه پارامترها وجود داشته که ناشی از شرایط خاص عوامل تأثیر گذار به صورت محلی است. بنابراین برای مدیریت حوضه­های آبریز باید ریسک استفاده از این روش را مدنظر قرار داد.