برآورد ﺑُﻌﺪ ﻓﺮاﻛﺘﺎﻟﻲ ژئومورفولوژی کرانههای شمال خلیج فارس ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺷﻤﺎرش ﺟﻌﺒﻪای
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.
2 استادیار، گروه زمین شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، ایران
3 دانشیار، گروه زمین شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.
4 استادیار، گروه زمین شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، ایران
doi
10.22034/gmpj.2020.118231چکیده
در پیوند با پدیدههای ژئومورفولوژی کرانهای خلیج فارس از دید ریخت شناسی، آشوبناک و درهم تنیده بنظر میآیند اما از دید هندسه فراکتال خورها از یک نظم درونی برخوردار میباشند. در این پژوهش با استفاده روش شمارش خانهای، بُعد هندسه فراکتال خورهای کرانه شمالی خلیج فارس شامل: خورهای دریایی (خور موسی در کرانههای دریایی ایران و خور عبدالله در مرز مشترک کویت و عراق) و پیچانرودهای رودخانهای (اروند رود و رودخانه دالکی) با استفاده از نرم افزار Arc GIS و تصاویر ماهوارهای لندست8، در ده مقیاس صدکیلومتر تا یکصد متر، بدست آورده شد. هدف ما در این پژوهش بررسی الگوی نظم در ژئومورفولوژی هندسی خورهای شمال خلیج فارس و پیچانرودی رودخانهها از دیدگاه فراکتالی و ارتباط آن به فرایندهای (زمین شناسی، آب و هوایی، آبی و ...) میباشد. نتایج نشان از آشوبناکی خور دریایی موسی با بُعد کلی فراکتال ۱.۵ و 0.6 برای خور عبدالله میباشد. بُعد فراکتالی دو رودخانه دالکی و اروند رود تقریبا ۰.۵ میباشد. بطور کلی در این پژوهش میتوان چنین نتیجه گیری کرد که از دید پدیدههای ژئومورفولوژی فرکتال، خورهای دریایی شمال خلیج فارس (بویژه خور موسی) وارد مرحله لبه آشوبناکی شدند. همچنین آشوبناکی بعد فرکتال در مقیاس 100 متری رودخانه اروند رود بیشتر از رودخانه دالکی میباشد. در مجموع پدیدههای ژئومورفولوژی خورها و پیچانرودها در مقیاس 100 متری دچار آشوبناکی است که نشان از کارکرد و اثرگذاری فرایندهای آبی ساحلی مانند نیروی مَه کشند – کَه کشند، امواج دریایی، فرسایش آبی و سست بودن رسوبات در خورها و پیچانرودهای ساحلی شمال خلیج فارس دارد.