بررسی حساسیت سیلخیزی حوضه های آبریز با استفاده از شاخصهای هیدروژئومورفیک (مطالعه موردی: حوضه آبریز الندچای، شمال غرب ایران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز .
2 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
3 دانشیار گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
4 دانشیار گروه سنجشازدور و GIS، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.
doi
10.22034/gmpj.2020.118241چکیده
تحقیق حاضر تلاش کرده است تا نقش شاخصهای هیدروژئومورفیک را در حساسیت سیلخیزی حوضه آبریز الندچای مورد تجزیهوتحلیل قرار دهد. برای نیل به این هدف ابتدا منطقه مورد مطالعه بر اساس خصوصیات توپوگرافی و زهکشی و با استفاده از مدل رقومی ارتفاعی (DEM) با قدرت تفکیک مکانی 5/12 متر به 15 زیر حوضه تقسیم شد. سپس اطلاعات هر یک از زیر حوضهها بر اساس 22 پارامتر هیدروژئومورفیک از سه جنبه خصوصیات شبکه زهکشی، ویژگیهای شکلی و خصوصیات برجستگی در محیط نرمافزار ArcGIS تهیه شدند. در مرحله بعد جهت وزن دهی پارامترها از روش تصمیمگیری MACBETH استفاده شده و وزن دهی پارامترها در محیط نرمافزار M-MACBETH انجام شد. نتایج وزن دهی نشان داد که در بین پارامترهای شبکه زهکشی چهار پارامتر بافت زهکشی، نسبت بافت، تراکم زهکشی و نسبت انشعاب به ترتیب با ضرایب 96/16، 84/13، 49/13 و 46/12 درصد و سه پارامتر مساحت، ضریب فشردگی و نسبت مدور بودن به ترتیب با ضرایب 63/29، 78/27 و 37/20 درصد در بین پارامترهای شکلی و دو پارامتر برجستگی و شیب با ضرایب 75/43 و 25/31 درصد در بین پارامترهای برجستگی بیشترین اهمیت را داشتهاند. اولویتبندی زیر حوضهها ازنظر حساسیت سیلخیزی نیز نشان داد که از 15 زیر حوضه تعداد 3 زیر حوضه (زیر حوضههای 1، 2 و 3) در طبقه خیلی زیاد، 4 زیر حوضه (زیر حوضههای 4، 9، 11 و 15) در طبقه زیاد، زیر حوضههای 7، 12 و 14 در طبقه متوسط، سه زیر حوضه 5، 8 و 10 در طبقه کم و زیر حوضههای 6 و 13 در طبقه خیلی کم قرار دارند.