بررسی مقایسه ای شعر حافظ وهوشنگ ابتهاج(ه-ا-سایه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

با نگاهی به شعر هوشنگ ابتهاج می­توان به آسانی اثر شعر حافظ را در آن مشاهده کرد. یافتن چگونگی این اثرپذیری مسألة اصلی این تحقیق است. روش این تحقیق، توصیفی تحلیلی است. با مطالعة متون مورد بحث (شعر هوشنگ ابتهاج و حافظ)، نگارنده سعی کرده است به هدف تحقیق دست یابد. ابتدا خلاصه­ای از زندگی هوشنگ ابتهاج و مسأله اثرپذیری از نگاه منتقدان آورده شده است. سپس در تقسیم­بندی­ای ساختاری موارد اشتراک میان شعر سایه و حافظ، در پنج بخش ذکر شده است. ترکیبات، تعبیرات، تضمین و اقتباس، وزن و قافیه و ردیف و در نهایت مضمون. این تقسیم­بندی ناظر بر سه جنبة الفاظ، کاربردهای آوایی و مضامین مشترک دو شاعر است. وام­گیری واژگانی، در حوزه­های ترکیبات، تعبیرات و تضمین و اقتباس، بررسی شده است. کاربرد موسیقایی در حوزه وزن و قافیه و ردیف، و مضامین مشترک را در حوزه مضمون بررسی کرده­ایم. حاصل آنکه سایه در کنار استفادۀ گسترده از الفاظ شعر حافظ، به شیوة انتخاب و ترکیب آنها و نیز  به جمال­شناسی وی نظر داشته است.