فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مکان‌یابی احداث سازه‌های آبخیزداری به‌صورت سنتی و بر مبنای بازدیدهای صحرایی، مستلزم صرف هزینه و زمان زیاد است. در این پژوهش، جهت شناسایی مکان‌های مناسب اجرای اقدامات سازه‌ای آبخیزداری، از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد. جهت انجام تحقیق سه حوضه آبریز آق‌اولر تالش، ماسوله فومن و توتکابن رودبار استان گیلان انتخاب ‌شدند. سپس با بهره‌گیری از نظرات کارشناسی، 21 معیار تاثیرگذار بر مکان‌یابی اقدامات سازه‌ای آبخیزداری در 8 دسته کلی مشخص و به صورت دودویی مقایسه ‌شده و نقشه‌های نهایی با سه طبقه بدون ‌پتانسیل، پتانسیل ‌متوسط و پتانسیل ‌بالا جهت احداث سازه تهیه‌ شد. نتایج نشان‌داد که معیارهای دبی، بارش، ارتفاع ‌رواناب و شیب، اهمیت بالایی در مکان‌یابی مناطق مناسب احداث سازه‌ دارند. صحت عملکرد این روش با استفاده از منحنی ‌مشخصه ‌عملکرد (ROC) تعیین و سطح زیر منحنی (AUC) برای حوضه‌های آق‌اولر، ماسوله و توتکابن به‌ترتیب برابر 945/0، 958/0 و 788/0 بدست ‌آمد. مقایسه مکان سازه‌ها با نتایج تحقیق نشان‌داد که به ترتیب 90 و 5/99 درصد سازه‌های سنگی–ملاتی و گابیونی در طبقه با پتاسیل ‌متوسط و بالای نقشه‌های حاصل ‌شده از این روش قرار گرفتند که موید دقت عملکرد این روش در تعیین مکان‌ مناسب احداث سازه‌های آبخیزداری است. بنابراین توصیه می‌شود سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور از این مدل به‌صورت سیستماتیک در طرح‌های مکان‌یابی سازه‌ها استفاده نماید.