واکاوی فنولوژیک ارتفاع برف‌مرز در قلمرو شمال‌غربی ایران

نویسندگان

1 دانشیارگروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی.

3 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

doi
10.22034/hyd.2025.65504.1775
چکیده

در این پژوهش از فرآورده‌های روزانه برف مادیس (MOD10A1 و MYD10A1) در دوره 2020-2003 استفاده و ارتفاع برف‌مرز در قلمرو شمال ‌غرب ایران (به دو روش 1) خط همدمای 0˚ به کمک داده‌های LST و 2) به ازای هر یاخته هم برف‌پوش وجود داشته باشد و هم LST 0˚ یا زیر0˚ باشد) به صورت ماهانه، فصلی، سالانه و بلندمدت برآورد و نقشه‌های پهنه‌ای ترسیم شد. بر اساس الگوریتم اول و دوم، ارتفاع برف‌مرز در ژانویه در فاز بیشینه و در جولای و اگوست در فاز کمینه قرار داشته است. بر اساس الگوریتم دوم، در ژانویه ناهنجاری‌های منفی دمایی همراه با بارش برف منجر به گسترش برف‌مرز تا تراز ارتفاعی 1974 متر شده است. افزایش دمای هوا، ذوب برف و افت شدید گستره برف‌پوش در جولای و اگوست سبب پسروی این مشخصه فنولوژیک برف به تراز ارتفاعی 4811 متر (کوهستان سبلان) شده است. در الگوریتم دوم، بیشینه پیشروی ارتفاع برف‌مرز از اکتبر به‌سوی نوامبر به میزان 1374 متر به‌سوی طبقات ارتفاعی پایین‌تر اتفاق افتاده است. ارتفاع برف‌مرز در فصل زمستان (فاز بیشینه) بر اساس الگوریتم دوم به تراز ارتفاعی 2230 متر و در الگوی تابستانه (فاز کمینه) به تراز ارتفاعی 4805 منتقل شده است. بر اساس الگوریتم دوم، سال‌های 2011 و 2010 به ترتیب با ارتفاع 3408 متر و 3692 متر کمترین و بیشترین ارتفاع برف‌مرز را به خود اختصاص داده‌اند.