شناسایی و پهنه‌بندی حرکات پیوسته مواد دامنه‌ای با استفاده از تصاویر راداری سنتینل-1 و ارتباط آن با کاربری اراضی ، مطالعه موردی: گردنه صلوات آباد استان کردستان.

نویسندگان

1 دانشجویی دکتری تخصصی ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 ، استاد ژئومورفولوژی،گروه جغرافیایی طبیعی،دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی،دانشگاه تبریز،تبریز،ایران

3 دانشجویی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/hyd.2025.64092.1768
چکیده

لغزش‌های دامنه‌ای تحت تأثیر عوامل درونی، بیرونی (اقلیم) و فعالیت‌های انسانی قرار دارند. گردنه صلوات‌آباد، در شرق سنندج و مسیر ارتباطی سنندج–همدان، یکی از مناطق آسیب‌پذیر با لغزش‌های مکرر سالانه است که به دلیل عبور محور اصلی، ساخت‌وساز، باغداری و جاده‌سازی، این مخاطرات تشدید شده‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی، اندازه‌گیری و پهنه‌بندی حرکات دامنه‌ای، از تداخل‌سنجی راداری و تحلیل کاربری اراضی بهره برده است. برای بررسی پوشش گیاهی، شاخص NDVI از 8 تصویر سنتینل-2 استخراج و تاریخ مناسب تصاویر راداری انتخاب شد. همچنین، با پردازش 4 تصویر سنتینل-1 طی دوره 2020 تا 2023 در نرم‌افزار SNAP، جابه‌جایی‌های سطحی بررسی شد. نقشه کاربری اراضی با استفاده از تصویر لندست-8 (2023) و روش طبقه‌بندی نظارت‌شده در ArcGIS به شش کلاس تقسیم شد. نتایج نشان داد که منطقه سالانه 2.4 سانتی‌متر جابه‌جایی و در مجموع 9.5 سانتی‌متر تغییرات دامنه‌ای را تجربه کرده است. در تحلیل پهنه‌بندی، 14.45 درصد مساحت منطقه در طبقه خطر زیاد و 29.33 درصد در طبقه متوسط قرار گرفت. کاربری جاده به سه قطعه تفکیک شد که قطعات اول (6.59 کیلومتر) و دوم (6.6 کیلومتر) به‌ترتیب در طبقات زیاد و متوسط جای گرفتند. در نهایت، 18 پهنه ناپایدار در امتداد جاده شناسایی شد که 16 مورد عمدتاً در کاربری مرتع و بایر قرار داشتند. بیشترین جابه‌جایی در دامنه‌های با جهات شمال، شمال غربی، جنوب و غرب مشاهده شد.