شبیهسازی سیلابهای رودخانه دره ائورت با استفاده از مدل هیدرولیکی HEC-RAS در محیط GIS (محدوده موردمطالعه: از روستای شورستان تا تلاقی رودخانه ارس)
نویسندگان
1 دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی
2 استاد ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی.
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی.
4 دانشآموخته دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز.
doi
10.22034/gmpj.2020.106426چکیده
سیلابها ازجمله فراوانترین مخاطرات طبیعی میباشند که همهساله خسارات جانی و مالی بسیاری را برای مردم به همراه دارند. مناطق مجاور رودخانهها به دلیل بهرهبرداری از شرایط خاص اجتماعی و اقتصادی، همواره مورد دستاندازی به بستر و حریم رودخانه قرارگرفتهاند که این عمل باعث شده خطرات ناشی از وقوع سیلابها در طی سالهای اخیر افزایش یابد. رودخانه دره ائورت یکی از رودخانهای دائمی استان اردبیل میباشد که در طی سالهای اخیر همواره با رخداد سیلابهای بزرگی مواجه بوده است. در این پژوهش سعی شده است خطر وقوع سیلاب در این رودخانه با استفاده از مدل هیدرولیکی HEC-RAS در محیط GIS شبیهسازیشده و موردبررسی قرار گیرد. دادههای اصلی موردنیاز برای این پژوهش شامل: نقشههای توپوگرافی 1:2000رودخانه دره ائورت، دادههای هیدرومتری و شرایط مرزی رودخانه میباشد که از سازمان آب منطقهای استان اردبیل تهیه گردید. بر اساس تجزیهوتحلیلهای صورت گرفته و بررسی میدانی مشخص گردید که به دلیل دستاندازیهای کشاورزان منطقه، تغییرات زیادی در عرض بستر فعال رودخانه اتفاق افتاده است. این عمل سبب تنگشدگی مجرای رودخانه گردیده و باعث میشود جریان آب رودخانه از مجرای اصلی خارجشده و وارد محدودهی دشت سیلابی گردد. خروجی نقشه پراکنش فضایی سیلابهای شبیهسازیشده در منطقه نشان داد پلهایی که سازه بتنی ندارند در سیلابهای با دوره بازگشتهای 2-5-10 ساله با احتمال تخریب روبهرو خواهند شد. همچنین در سیلابهای با دوره بازگشتهای 50-100-200 بسیاری از زمینهای زراعی و روستاها در معرض خسارت قرار خواهند گرفت.