تهیه نقشه مدیریت سیلاب با استفاده از الگوریتم نوین جنگل تصادفی و سیستم اطلاعات جغرافیایی، نمونه موردی: محور کندوان - چالوس

نویسندگان

1 2- دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی( گرایش ژئومورفولوژی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 استاد گروه ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل،

doi
10.22034/hyd.2025.63601.1758
چکیده

در طی سال‌های اخیر محور کندوان - چالوس در شمال کشور (در استان مازندران ) سیلاب‌های متعدد مخاطره‌آمیز رخ داده است. ویژگی‌های زمین‌شناسی و توپوگرافی، شرایط بارندگی و دخالت انسانها، محور کندوان -چالوس را برای پتانسیل خطر وقوع سیل مستعد کرده است. علاوه بر نقش عوامل طبیعی؛ عدم لایروبی، نبود آبخیزداری مناسب و دخالتهای غیر اصولی انسانی منجر به تشدید مخاطرات سیلاب در منطقه مورد تحقیق شده است. بررسی و تهیه نقشه‌های مدیریت سیلاب, با تکیه بر اصول کارشناسی یکی از ضروریات اساسی در مدیریت بحران سیل این منطقه محسوب می‌باشد. هدف از این پژوهش، پهنه‌بندی مناطق مستعد سیل‌ و تعیین اولویت عوامل مؤثر در وقوع آن با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی در محور کندوان چالوس است. بدین منظور ۹ شاخص کاربری اراضی، فاصله از رودخانه، شیب، ارتفاع، عدم رعایت حریم رودخانه، دبی رودخانه، شبکه آبراهه، بارش، و عدم لایروبی رودخانه انتخاب شدند. پس از تعیین عامل تورم واریانس و ضریب تحمل، در مرحله بعد با واردکردن داده‌های مربوط به عوامل مؤثر به نرم‌افزار ARC/MAP10.2، مدل‌سازی گردید. سپس با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی انجام و نقش عوامل مؤثر در وقوع سیلاب در منطقه تعیین شد. در نهایت نقشه پهنه‌بندی خطر وقوع سیلاب در سه پهنه خیلی خطرناک ، با خطر متوسط و کم‌خطر در محیط ARC/MAP10.2 تهیه شد. نتایج نشان می‌دهد بر اساس نقشه پتانسیل‌‌‌وقوع سیل، خطر وقوع سیلاب منطقه در حدود۲۶۱.۴۳ کیلومترمربع منطقه جزء مناطق کم‌خطر ۱۵۱.۱ کیلومترمربع جزء مناطق با خطر متوسط و در حدود ۱۱۸.۳کیلومترمربع جزء مناطق پرخطر محسوب می‌شوند.