تبیین اثر و فرایند ژئومورفولوژیکی پدیده فرونشست در تغییر الگوی لند فرمهای ژئومورفولوژیکی مطالعه موردی دشت یزد- اردکان
نویسندگان
1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیائی، دانشگاه خوارزمی.
2 دانشیار گروه سنجشازدوروسیستم اطلاعات مکانی، دانشگاه تربیت مدرس.
3 دانشجوی دکتری مخاطرات ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی.
doi
چکیده
فرونشست زمین باعث تغییردر پدیدههای ژئومورفولوژی میشود.باتوجه بهواقع شدن عوارض انسانساخت روی لند فرمهای مختلف،بررسی تغییرات ناشی ازفرونشست دراینگونه پدیدهها،حائز اهمیت است. دراین پژوهش، تغییرات سطحی دشت یزد اردکان دربازهی زمانی 2003 تا 2018 مورد بررسی قرارگرفته است. بدین منظور از تصویر سه سنجنده راداری (Sentinel 1 , ENVISAT ASAR , ALOS PALSAR) درسالهای 2007 و 2009 و همچنین ازتصاویر ماهواره لندست درسالهای 2011،2003 و 2018 بهمنظور بررسی تغییرات پوشش سطح زمین استفاده شده است.سپس با استفاده از تکنیک تداخل سنجی رادار با روزنۀ مصنوعی، اقدام به تعیین میزان فرونشست زمین شد. پس از استخراج و شناسایی عوارض منطقه، سه لندفرم آبراهه، شق و گالی برای مطالعۀ تفضیلی انتخاب گردید. بهمنظور استخراج این لندفرمها فیلتر CANNY به کارگرفته و با مقایسه این پدیدهها در بازههای زمانی 2003 تا 2018 الگوی تغییرات آنها استخراج گردید. برای درک ارقام تغییرات ارتفاعی متأثر از پدیدۀ فرونشست اقدام به انتخاب سه محدوده واجدتغییرات درالگو و توامأ حدوث فرونشست شد. برابر ارقام حاصل، طول شقوق در محدودۀ مورد مطالعه با رشد 202درصدی از 18 کیلومتر درسال 2003 به 54 کیلومتردرسال 2018،سطح گالی بارشد50درصدی از 4 هکتار درسال مبدأ به6 هکتاردرسال انتهایی و آبراهه با افزایش سطوح دراشغال از 165 هکتار به 241 هکتار حدود 47 درصد رشد داشته،که تغییرات شق ازهمه بیشتربوده است. بر اساس یافتههای این پژوهش مشخص شدکلیه مناطقی که به پدیده فرونشست دچار میشوند سرانجام تحت تأثیر تغییرات فرم والگوها ژئومورفولوژی قرار میگیرند این تغییرات بسته به نرخ ودوره زمانی رخدادفرونشست، تغییردر زایش و روندفرم دهی پدیدههای مورفولوژیکی راپیامد دارد.