تبیین اثر و فرایند ژئومورفولوژیکی پدیده فرونشست در تغییر الگوی لند فرم‌های ژئومورفولوژیکی مطالعه موردی دشت یزد- اردکان

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیائی، دانشگاه خوارزمی.

2 دانشیار گروه سنجش‌ازدوروسیستم اطلاعات مکانی، دانشگاه تربیت مدرس.

3 دانشجوی دکتری مخاطرات ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی.

doi
چکیده

فرونشست زمین باعث تغییردر پدیده‌های ژئومورفولوژی می‌شود‎.‎باتوجه به‌واقع شدن عوارض انسان‌ساخت روی لند فرم‌های ‏مختلف،بررسی تغییرات ناشی ازفرونشست دراین‌گونه پدیده‌ها،حائز اهمیت است. دراین پژوهش، تغییرات سطحی دشت ‏یزد اردکان دربازه‌ی زمانی 2003 تا 2018 مورد بررسی قرارگرفته‌ است. بدین منظور از تصویر سه سنجنده راداری ‏‏(‏Sentinel 1 ‎‏, ‏ENVISAT ASAR‏ , ‏ALOS PALSAR‏) درسال‌های ‏‎2007‎‏ و ‏‎2009‎‏ و همچنین ازتصاویر ‏ماهواره لندست درسال‌های 2011،2003 و 2018 به‌منظور بررسی تغییرات پوشش سطح زمین استفاده‎ ‎شده است.سپس با ‏استفاده از تکنیک تداخل سنجی رادار با روزنۀ مصنوعی، اقدام به تعیین میزان فرونشست زمین شد. پس از استخراج و ‏شناسایی عوارض منطقه، سه لندفرم آبراهه، شق و گالی برای مطالعۀ تفضیلی انتخاب گردید. به‌منظور استخراج این لندفرمها ‏فیلتر ‏CANNY‏ به کارگرفته و با مقایسه این پدیده‌ها در بازه‌های زمانی 2003 تا 2018 الگوی تغییرات آنها استخراج ‏گردید. برای درک ارقام تغییرات ارتفاعی متأثر از پدیدۀ فرونشست اقدام به انتخاب سه محدوده واجدتغییرات درالگو و توامأ ‏حدوث فرونشست شد. برابر ارقام حاصل، طول شقوق در محدودۀ مورد مطالعه با رشد 202درصدی از 18 کیلومتر درسال ‏‏2003 به 54 کیلومتردرسال 2018،سطح گالی بارشد50درصدی از 4 هکتار درسال مبدأ به6 هکتاردرسال انتهایی و آبراهه ‏با افزایش سطوح دراشغال از 165 هکتار به 241 هکتار حدود 47 درصد رشد داشته،که تغییرات شق ازهمه بیشتربوده ‏است. بر اساس یافته‌های این پژوهش مشخص شدکلیه مناطقی که به پدیده فرونشست دچار می‌شوند سرانجام تحت تأثیر ‏تغییرات فرم والگوها ژئومورفولوژی قرار می‌گیرند این تغییرات بسته به نرخ ودوره زمانی رخدادفرونشست،‎ ‎تغییردر زایش و روندفرم دهی ‏‎ ‎پدیده‌های مورفولوژیکی راپیامد دارد.‏