شبیه‌سازی بیلان آب حوضه آبریز ارس بر اساس مدل اقلیمی CNRM-CM6

نویسندگان

1 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

2 پژوهشگر پسادکتری آب و هواشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی

3 پژوهشگر پسادکتری آب و هواشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22034/hyd.2024.63758.1759
چکیده

در این پژوهش از مدل SWAT برای شبیه‌سازی شرایط هیدرولوژیکی حوضه رودخانه ارس در دوره آینده استفاده گردید. واسنجی مدل بر اساس داده سال‌های 2006-1987 و اعتبارسنجی آن در سال‌های 2014-2007 با الگوریتم SUFI2 انجام و مدل SWAT بر اساس دبی جریان ماهانه ایستگاه هیدرومتری منتخب کالیبره شد. بعد از انتخاب پارامترهای بهینه و با اجرای شبیه‌سازی در 350 دور شبیه‌ساز، مقادیر معیارهای ارزیابی در دوره واسنجی و در مرحله اعتبارسنجی به‌دست ‌آمد. برای ارزیابی تغییرات بیلان آب حوضه تحت شرایط تغییر اقلیم از داده‌های ریزگردانی‌شده مدل‌ اقلیمی CNRM-CM6 در دوره تاریخی (1985-2014) و دوره آینده (2025-2100) تحت سناریوی SSP5-8.5 به‌عنوان داده ورودی به مدل SWAT استفاده شد. یافته‌ها نشان داد ET حوضه سهم زیادی از بارش 272 میلی‌متری دوره تاریخی و 351 میلی‌متری دوره آینده حوضه را به خود اختصاص داده و میزان نفوذ و جریان جانبی که برای تغذیه منابع زیرزمینی و سطحی ضروری هستند، بسیار اندک است. همچنین برحسب کاربری اراضی، کمینه ET حوضه در کاربری مراتع خوب به دست آمد. هر چند در دوره آینده بارش سالانه به میزان 79 میلی‌متر نسبت به دوره تاریخی بیشتر خواهد بود ولی بخش عمده‌ای از آن صرف تبخیر و تعرق در ماه‌های می تا جولای خواهد شد.