ارزیابی نقش تکتونیک در برونزد گنبدهای نمکی منطقه زاگرس
نویسندگان
1 استادیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران.
2 کارشناس ارشد رشته مخاطرات طبیعی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران.
doi
چکیده
زون ساختاری زاگرس تعداد 123 گنبد نمکی وجود دارد، وجود گسلهای فراوان در این محدوده از ایران احتمال تاثیر و نقش این ساختارهای تکتونیکی در رخنمون یافتن گنبدهای نمکی را افزایش میدهد. در این تحقیق سعی بر آن شده است تا با استفاده از پردازش تصاویر ماهوارهای و تکنیکهای GIS میزان تاثیر و نقش تکتونیک در بالاآمدگی و برونزد این ساختارهای ژئومورفولوژیکی منحصر به فرد بر روی سطح زمین، مورد مطالعه قرار گیرد. بدین منظور بر اساس تجزیه و تحلیلهای سنجشاز دور شامل اعمال فیلترهای جهت دار، استفاده از مدل سایه-برجسته و شواهد مورفولوژیکی و ریختزمینساختی نظیر ایجاد خمش و جابجایی در راستای چینها، تعداد 34 خطواره گسلی در منطقه زاگرس شناسایی شد، که از این بین تعداد 14 گسل برای اولین بار مورد شناسایی قرار گرفت. برای تعیین ارتباط بین این ساختارهای تکتونیکی و برونزد گنبدهای نمکی از روش آماری به نام وزنهای نشانگر در محیط GIS استفاده شد. بطوری که با اعمال بافرهای مختلف در اطراف گسلها و روی هم اندازی آن با لایه رستری موقعیت گنبدهای نمکی منطقه، ضرایب مربوطه محاسبه شد به طوری که برای فاصله هزار متری از امتداد گسلها، ضریب C/s(C) بالاترین مقدار را به دست میدهد. در نتیجه بر مبنای روش وزنهای نشانگر بیشترین ارتباط بین گنبدهای نمکی و گسلهای منطقه در فاصله یک کیلومتری بدست میآید، این ارتباط هرچند ضعیفتر تا فاصله 9 کیلومتری نیز ادامه دارد. بنابراین میتوان عامل تکتونیک را یکی از عوامل بسیار موثر و مهم در جایگیری و رخنمون یافتن گنبدهای نمکی بر روی سطح زمین قلمداد کرد.