فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با رویکردی میان‌رشته‌ای، در پی بررسی رابطه‌ی میان توسعه‌ی پایدار و حقوق بشر اسلامی از منظر جامعه‌شناختی است. توسعه‌ی پایدار، در گفتمان جهانی، مفهومی چندبُعدی است که بر تحقق عدالت بین‌نسلی، رشد اقتصادی مسئولانه و حفظ محیط زیست استوار است. با این حال، در چارچوب معرفتی اسلام، توسعه معنایی فراتر از صرفاً اقتصادی یا زیست‌محیطی دارد و به عنوان فرآیندی برای شکوفایی انسان در رابطه با خداوند، طبیعت و جامعه تعریف می‌شود.از منظر حقوق بشر اسلامی، بنیان توسعه بر کرامت انسان، عدالت اجتماعی و مسئولیت اخلاقی در برابر خلقت استوار است؛ بدین معنا که سعادت فردی و جمعی تنها زمانی محقق می‌شود که آزادی و عدالت در کنار ایمان، اخلاق و تعاون اجتماعی قرار گیرند. این نگرش با نگاه سکولارِ غربی به توسعه تفاوت اساسی دارد؛ زیرا به جای مرکزیت انسانِ منفعت‌گرا، مفهوم «انسانِ متعهد و خلیفهٔ الهی» را در محور توسعه قرار می‌دهد.پژوهش حاضر با تحلیل نظری متون دینی و جامعه‌شناختی، نشان می‌دهد که توسعه‌ی پایدار در جوامع اسلامی بدون نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی در سیاست‌های اجتماعی و اقتصادی ممکن نیست. عدالت اقتصادی، مشارکت اجتماعی، حفظ محیط زیست و احترام به حقوق اقلیت‌ها، همگی از مصادیق بروز حقوق بشر اسلامی در عرصه‌ی توسعه‌اند. همچنین، یافته‌های نظری این مطالعه بیانگر آن است که نگرش اسلامی می‌تواند مقدمه‌ای برای بازتعریف مدل جهانی توسعه بهگون‌های انسانی‌تر، اخلاقی‌تر و فراگیرتر باشد. در نتیجه، حقوق بشر اسلامی نه تنها محدود‌کننده‌ی توسعه نیست، بلکه ظرفیت نظری و ارزشی برای دستیابی به توسعه پایدارِ معنا‌محور را در جوامع مسلمان فراهم می‌آورد.