مروری بر ساخت تخمدان مصنوعی با استفاده از زیست مهندسی و عوامل موثر بر بهبود نتایج آن
نویسندگان
1 پژوهشگاه رویان، پژوهشکده زیست شناسی و علوم پزشکی تولید مثل جهاد دانشگاهی، مرکز تحقیقات پزشکی تولید مثل، گروه جنین شناسی، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد فناوری سلولهای بنیادی و بازسازی بافت، دانشکده علوم و فناوری های نوین زیستی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
3 پژوهشگاه رویان، پژوهشکده زیست شناسی و علوم پز شکی تولید مثل جهاد دانشگاهی، مرکز تحقیقات پزشکی تولید مثل، گروه اندوکرینولوژی و ناباروری زنان، تهران، ایران
4 پژوهشگاه رویان، پژوهشکده زیست شناسی و علوم پزشکی تولید مثل جهاد دانشگاهی، مرکز تحقیقات پزشکی تولید مثل، گروه جنین شناسی، تهران، ایران
5 پژوهشگاه رویان، پژوهشکده زیست شناسی و علوم پزشکی تولید مثل جهاد دانشگاهی، مرکز تحقیقات پزشکی تولید مثل، گروه جنین شناسی، تهران، ایران
6 گروه زنان و زایمان، بیمارستان آرش، تهران، ایران
doi
10.22038/mjms.2025.75612.4542چکیده
تلاش به منظور حفظ توانایی باروری و افزایش کیفیت زندگی بازماندگان مبتلا به سرطان، نارسایی زودرس تخمدان (POF)، بیماریهای خود ایمنی (1) و افرادی با نقایص ژنتیکی نظیر بیماری ترنر (Turner Syndrome) توجه ویژه ای را به خود اختصاص داده است و به دلیل آثار گنادوتوکسیک درمان سرطان، حفظ باروری پیش از آغاز دوره درمان، به یک ضرورت بالینی و اخلاقی مبدل شده است (2). روشهای معمول حفظ توانایی باروری مانند انجماد تخمک یا جنین در حال حاضر برای کمک به بیماران با نارسایی زودرس تخمدان کافی نیست و امکان استفاده از آن و به ویژه برای دختران نابالغ مبتلا به سرطان، وجود ندارد. از طرفی خطر بازگشت سلولهای بدخیم در روش انجماد و پیوند بافت تخمدان نیز وجود دارد. در این شرایط، ایجاد تخمدانهای مصنوعی با کمک روشهای مهندسی بافت که ویژگی های تخمدانهای طبیعی را بازسازی میکنند، دارای اهمیت بسیاری هستند. مهندسی بافت تخمدان یک سیستم سه بعدی به منظور کمک به رشد فولیکول و از سرگیری میوز تخمک و یک راهبرد جدید برای درمان از کار افتادگی تخمدان را پیش رو قرار میدهد (3).برای محقق شدن ایدهی ایجاد تخمدان مصنوعی، وجود یک داربست مناسب برای حمایت از سلولهای سوماتیک تخمدان و مجموعهی فولیکولی برای تولید تخمک بالغ و همچنین بهرهگیری از عواملی که بتوانند به بهبود عملکرد تخمدان مصنوعی کمک کرده و تا حد زیادی آن را به نمونه طبیعی نزدیکتر نمایند، ضروری به نظر میرسد. تحقیقات مختلف استفاده از مایع فولیکولی و محیط کشت القایی سلولهای کومولوسی.را برای نیل به این هدف، مفید دانستهاند.
