فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفهوم پناهندگی و حقوق پناهندگان از مصادیق برجسته توجه به حقوق بنیادین بشر در جهان معاصر است. در چارچوب حقوق بین‌الملل بشر، اسنادی چون اعلامیه جهانی حقوق بشر، کنوانسیون ۱۹۵۱ ژنو و پروتکل الحاقی ۱۹۶۷ بر لزوم حمایت از حقوق پناهندگان تأکید دارند. با وجود این، پناهندگان در بسیاری از کشورها با رفتارهای غیرانسانی مواجه می‌شوند و در وضعیتی پارادوکسیکال میان «حق» و «بی‌حقوقی» قراردارند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی به بررسی این پرسش می‌پردازد که چگونه همگرایی میان آموزه‌های اسلامی و حقوق بین‌الملل می‌تواند به تدوین یک پروتکل حقوقی ترکیبی فراملی در صیانت از حقوق پناهندگان منجر شود. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که همگرایی میان اصول اسلامی مانند «حفظ نفس» (مصادیق مقاصد شریعت) و قواعد بین‌المللی مانند اصل عدم بازگرداندن (ماده ۳۳ کنوانسیون ۱۹۵۱) می‌تواند به تقویت سازوکارهای حقوقی فراملی منجر شود. ایجاد مدل‌های حقوقی ترکیبی، مانند ترکیب فتاوای فقهی در پروتکل‌های کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان برای کشورهای اسلامی، و توسعه شهروندی فراملی برای کاهش بی‌تابعیتی می‌تواند شرایط پناهندگان را در کشورهای میزبان بهبود بخشد و بازگشت اجباری را کاهش دهد . این همگرایی نه تنها نقاط قوت هر نظام را برجسته می‌کند، بلکه زمینه‌ای برای گذار از چالش‌های عملی به سوی حمایت پایدار فراهم می‌آورد