مقایسه تغییرات اندازه و بافت رسوب در پشته های سه الگوی کانال بریده‌بریده، مئآندری و مستقیم در دو بازه از رودخانه آبدانان (پشت‌قلعه در بالادست و هزارانی در پایین دست)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

4 کارشناس ارشد هیدروژئومورفولوژی دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران

5 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

doi
چکیده

 رودخانه‌ها بر اساس پارامترهای سدی و پیچش، به انواع مستقیم، بریده‌بریده و مئآندری تقسیم می‌شوند. مورفولوژی رودخانه‌ها یکی از عوامل اصلی کنترل کننده شکل هندسی رسوبات است. رودخانه دربرگیرنده رسوبات مختلفی است که از نظر بافت و اندازه دانه و مورفولوژی پشته‌ها متفاوتند. هدف تحقیق حاضر مقایسه رسوبات پشته های کانال‌های مختلف از نظر تغییرات در اندازه و بافت رسوب در پشته‌های انواع کانال‌های مستقیم، مئآندری و بریده‌بریده انتخابی، و همچنین تغییرات در قسمت های مختلف یک پشته منفرد  و تفاوت‌ این تغییرات  در بالادست (پشت قلعه) و پایین دست (هزارانی) رودخانه است.در این مطالعه مجموعا 30 نمونه برداشت و کدبندی شدند و در آزمایشگاه به روش غربال مورد آنالیز قرار گرفتند. پس از عملیات گرانولومتری با استفاده از نرم‌افزارهایEXCEL و GRADISTATE منحنی‌های موردنیاز ترسیم شد و پارامترهای آماری از جمله متوسط ذرات (MZ)، جورشدگی (Iσ)، کج‌شدگی (SKI) و کشیدگی (K) به روش ترسیمی و با مقیاس فی به دست آمد و مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که کانال‌های بریده‌ بریده بیشترین و مئآندری و مستقیم کم‌ترین شباهت رسوبی را ب اقرینه خود در سمت دیگر رودخانه دارا هستند. تفاوت‌های رسوبی مشاهده شده نقش انشعاب‌های جریان اصلی، سیلاب‌های دوره‌ای رودخانه آبدانان و تغذیه رسوبات از دامنه کناری را در تغییر بافت و اندازه رسوب نشان می‌دهد که گاها ًسبب شده کانا لمئاندری الگوی رسوبی یک کانال بریده ‌بریده را منعکس کند. بطور کلی در بازه بالادست (پشتقلعه) اندازه و بافت رسوب از شمال به جنوب از گراول با جورشدگی خوب تا متوسط به ماسه با جورشدگی ضعیف تغییر می‌کند دربازه پایین دست (هزارانی) اندازه و بافت رسوب از شمال به جنوب الگوی بالا دست را نشان نمی‌دهد که تأثیر جریان‌های انشعابی و سیلاب را در به همریختن الگوی رسوب و افزایش گراول می‌توان مشاهده نمود.