تأثیر تغییر مقاطع عرضی بر طغیان و ظرفیت انتقال رسوب رودخانه آبشینه همدان
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه ملایر
2 دانشیار گروه مرتع و آبخیز، دانشگاه ملایر.
3 دانشیار گروه مرتع و آبخیز، دانشگاه ملایر.
doi
چکیده
امروزه تحلیل و شبیهسازی طغیان و انتقال رسوب با مدلهای مهندسی رودخانه کاربرد فراوانی در هیدرولیک جریان دارند. هدف از این تحقیق، شبیهسازی تأثیر تغییر شکل هندسی مقاطع عرضی -رودخانه آبشینه همدان بر فرآیندهای جریان و انتقال رسوب با استفاده از نرمافزار SMADA و شبیه-سازی هیدرولیکی رودخانه با مدل HEC-RAS میباشد. بررسیها نشان میدهد که تغییرات عرضی رودخانة آبشینه به تغییرات مکانی الگوی کنش (فرسایش و رسوبگذاری) نسبت داده میشود که به دلیل تکرار و فراوانی وقوع سیلابهای منفرد و بزرگ میباشد. همچنین به دلیل فرآیند فرسایش، افزایش سرعت آب و شیب زیاد، مقاطع عرضی بالا دستV شکل بوده و مقاطع میانی به دلیل فرآیند فرسایش و رسوبگذاری به شکلU و در انتهای مسیر به دلیل وجود سد اکباتان و باز شدگی بستر فرآیند انباشت رخ میدهد. نتایج حاصل از مدل HEC-RAS نشان میدهد که مقدار ظرفیت انتقال رسوب با رواناب و سرعت جریان رابطه مستقیم داشته و میزان رسوب از مقدار دبی و بارش تأثیر می-پذیرد و بیانگر این است که در مقطع عرضی از دوازده کیلومتری پایین دست تا مقطع عرضی موجود در نزدیکی سد، میزان جریان رسوب نمیتواند از بستر رودخانه و کنارهها طغیان کند لذا خطری برای مناطق حاشیه رودخانه در پی نخواهد داشت. اما در مقطع عرضی هشت کیلومتری پایین دست حوضه میزان دبی عبوری و رسوب از ظرفیت این مقطع بالا بوده و برای جلوگیری از انباشته شدن رسوبات و بالا آمدن بستر و طغیان رودخانه در این بازه، باید مدیریت لازم و ساماندهی مهندسی رودخانه انجام گیرد.