تحلیل تطبیقی حقوق بشر و عدالت اجتماعی در نظام حقوقی ایران و انگاره‌های اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
چکیده

این تحقیق با هدف بررسی همگرایی میان حقوق بشر و عدالت اجتماعی در چارچوب انگاره‌های اسلامی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.هدف اصلی، تحلیل نحوه انعکاس این مفاهیم در قانون اساسی و سیاست‌های کلان کشور،شناسایی چالش‌های تحقق آن‌ها، و ارائه راهکارهایی برای تقویت همگرایی در راستای تحقق عدالت اجتماعی و حقوق بشر مبتنی بر اصول اسلامی است. این پژوهش با روشی توصیفی-تحلیلی استفاده بیان داشته است که چگونه می‌توان مفاهیم حقوق بشر و عدالت اجتماعی را در چارچوب انگاره‌های اسلامی در نظام حقوقی ایران همگرا کرد،و چه موانع و راهکارهایی در این مسیر وجود دارد؟یافته‌ها نشان می‌دهند که عدالت اجتماعی، ریشه در آموزه‌های اسلامی داشته و در قانون اساسی ایران (به‌ویژه اصول دوم، سوم، و بیست‌ویکم) به‌عنوان هدفی بنیادین برجسته شده است.حقوق بشر در ایران بر پایه کرامت انسانی و عبودیت تعریف می‌شود، اما تفاوت‌های تفسیری با استانداردهای بین‌المللی، به‌ویژه درحوزه‌هایی مانند برابری جنسیتی و آزادی بیان،چالش‌هایی ایجاد کرده است.موانع ساختاری مانند فساد،نابرابری و اجرای غیرسیستماتیک قوانین،تحقق کامل این اصول را محدود کرده‌اند. بااین حال، قانون اساسی ایران ظرفیت‌هایی برای همگرایی با حقوق بشر جهانی دارد،مشروط بر اصلاح تفسیرهای شرعی و تقویت سازوکارهای اجرایی.همگرایی حقوق بشر و عدالت اجتماعی در چارچوب انگاره‌های اسلامی در ایران نیازمند اصلاحات ساختاری، از جمله مبارزه با فساد و نابرابری، تطبیق قوانین با استانداردهای جهانی با حفظ هویت اسلامی، و تقویت دولت اجتماعی فراگیر است. این تحولات می‌توانند به تحقق جامعه‌ای عادلانه‌تر و پایدارتر منجر شوند،که در آن حقوق بشر و عدالت اجتماعی به‌صورت هماهنگ و در راستای اصول اسلامی اجرا شوند.