پایش و مدل‌سازی بارش دشت اردبیل در دهه‌های آینده بر اساس خروجی برخی GCMها

نویسندگان

1 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

2 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.

doi
10.22034/hyd.2024.60175.1724
چکیده

پایش تغییرات و نوسانات بارش مناطق جغرافیایی می‌تواند دید بهتری از رفتار این پدیده در سال‌های آینده داشته باشد. هدف این پژوهش، بررسی وضعیت بارش دشت اردبیل (ایستگاه­های اردبیل، بیله‌درق و کلور) و پیش‌نگری آن در سال‌های آینده بر اساس برونداد مدل‌های CMIP6 توسط مدل مقیاس‌کاهی CMhyd می‌باشد. سپس با استفاده از سنجه‌های آماری R2، MAE، MSE، RMSE و دیاگرام تیلور، به مقایسه داده‌های مشاهداتی دوره پایه با داده‌های تاریخی 5 مدل GCM از CMIP6 پرداخته شد و برای هر ایستگاه مورد مطالعه، مدل برتر انتخاب گردید. خروجی مدل‌های برتر با روش linier scaling تصحیح اریبی گردیدند و بر اساس سناریو‌های SSP126، SSP245 و SSP585، بارش سال‌های 2023-2050 برای هر ایستگاه، پیش‌نگری و روند آن با آماره من‌-‌کندال ترسیم شد. نتایج نشان داد در نواحی شرقی و غربی دشت اردبیل (منتهی به ارتفاعات کوه‌های تالش و سبلان)، تغییرات بارش افزایشی بوده است (80/2 میلی‌متر). در ایستگاه اردبیل، مدل MIROC6 با ضریب همبستگی 94/0 درصد و در ایستگاه‌های بیله‌درق و کلور، مدل MPI-ESM1-2-HR با ضریب همبستگی به ترتیب 88/0 و 92/0 درصد، بیش‌ترین دقت را در شبیه‌سازی بارش داشته‌اند. همچنین نتایج سناریو‌ها نشان دادند که تغییرات بارش در ایستگاه اردبیل در دوره آینده نسبت به دوره پایه تحت سناریو‌های SSP126، SSP245 و SSP585، به ترتیب 24/0، 36/6- و 2- درصد خواهد بود.

کلیدواژه‌ها