فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اصل حیثیت و کرامت انسانی، حقی قطعی و خدشه ناپذیر است که در هیچ شرایطی حتی در مخاصمات مسلحانه نمی‌توان آن را نادیده گرفت. این اصل، نه تنها در اسناد حقوق بشردوستانه، بلکه حقوقی اسلام نیز بر لزوم احترام به آن تأکید شده است. به همین دلیل، از آن به عنوان مهم‌ترین اصل مشترک بین اسلام و حقوق بشردوستانه می‌توان یاد کرد. نوشتار حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی و با هدف شناسایی و تبیین روش‌های مغایر با حیثیت و کرامت انسانی در مخاصمات مسلحانه از دیدگاه اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه به این پرسش اصلی پاسخ خواهد داد که اصل حیثیت انسانی به چه معنا است و از دیدگاه اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه روش‌های مغایر با حیثیت انسانی در مخاصمات مسلحانه کدامند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گرچه در اسناد حقوق بشردوستانه بین المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی در باره روش‌های مغایر با شرافت و حیثیت انسانی در مخاصمات مسلحانه مانند گرسنگی دادن، اقدام تلافی جویانه، و توسل به غدر مشابهت‌هایی وجود دارد، اما تفاوت بنیادینی میان نظام حقوقی اسلام و حقوق بین‌المللی بشردوستانه در مبانی و منشأ حقوق نهفته است. در نظام اسلامی، اصول بشردوستانه بر پایه وحی الهی، ارزش‌های اخلاقی و تکلیف شرعی استوار است، در حالی‌که در حقوق بین‌المللی بشردوستانه، این اصول بر توافقات و قراردادهای بشری نظیر کنوانسیون‌های ژنو بنا شده و ماهیتی قراردادی و انسانی دارد.