تأثیر ویژگی های خاک بر مورفولوژی و گسترش فرسایش خندقی مطالعه موردی: (حوضه رودخانه مهران لامرد، فارس)
نویسندگان
1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی تهران.
2 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
3 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی تهران.
4 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی تهران.
doi
چکیده
بخش وسیعی از دشت آبرفتی حوضه رودخانه مهران لامرد در جنوب استان فارس تحت تاثیر فرسایش خندقی قرار گرفته است. خندقها در شرایط محیطی مختلف شکلهای متفاوتی دارند و هر شکل خاص از خندق نیز گویای میزان تخریب و هدر رفت خاک میباشد، از اینرو هدف از این پژوهش بررسی ارتباط بین متغیرهای موثر در فرسایش خندقی با مورفولوژی خندقها در محدوده مورد مطالعه میباشد. جهت دستیابی به هدف فوق، این تحقیق مبتنی بر بررسیهای متداول طرحهای آبخیزداری، تهیه نقشهها، جداول، ذخیره آمار و اطلاعات مربوطه در محیط GIS، مشخص نمودن اراضی تحت تأثیر فرسایش خندقی، تقسیمبندی خندقها و سپس مورفولوژی آنها با استفاده از دادههای سنجشازدور همراه با عملیات میدانی، نمونهبرداری رسوبات و تجزیه آزمایشگاهی نمونهها بوده است. در این تحقیق 12 خندق معرّف در 4 واحد کاری با خصوصیات مورفولوژیکی مشخص، انتخاب شدند. سپس 17 متغیر موثر برای هر نمونه خندق با بهرهگیری از روشهای آزمون تحلیل واریانس در نرم افزار SPSS تحلیل آماری صورت گرفته است. نتایج نشان میدهد که مورفولوژی، خصوصیات خاک و میزان تولید رسوب خندقهای واقع در واحدهای 1 و 2 (خندقهای U شکل) با هم و خندقهای مربوط به واحدهای 3 و 4 ( خندقهای حد واسط U و V شکل) با هم شباهت دارند. نتایج نشان میدهد که تفاوت معناداری در سطح (01/0P <، 41/2= F) بین ویژگیهای خاک در واحدهای مختلف وجود داد. خندقهای U شکل با خندقهای حد واسط U و V شکل از نظر ویژگیهای گَچ، EC، SAR، OC و TNV با هم متفاوت هستند.