فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: این پژوهش با هدف بررسی نگرش دانشجویان دانشگاه نسبت به خواندن تحصیلی و تحلیل نقش سرمایه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و همچنین جنسیت در شکل‌گیری این نگرش انجام شده است. خواندن تحصیلی، به‌عنوان یکی از عناصر کلیدی موفقیت در تحصیلات دانشگاهی، صرفاً یک مهارت فردی نیست، بلکه کنشی اجتماعی است که تحت‌تأثیر تعامل ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی قرار دارد.روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کمی و روش پیمایشی انجام شد تا ارتباط بین متغیرهای جامعه‌شناختی منتخب و نگرش دانشجویان نسبت به خواندن تحصیلی را در دانشگاه شهید چمران اهواز بررسی کند. نمونه‌ای تصادفی-طبقه‌ای متناسب با حجم جامعه آماری، شامل ۳۷۵ دانشجوی کارشناسی از میان ۸۸۰۹ دانشجو انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌های استاندارد سنجش سرمایه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی (بر پایه نظریه بوردیو) و نگرش به خواندن تحصیلی گردآوری و با نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس نسخه ۲۶ تحلیل شدند. برای تحلیل روابط بین متغیرها از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد بین سه نوع سرمایه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی با نگرش دانشجویان نسبت به خواندن تحصیلی رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. در این میان، سرمایه فرهنگی (β = 0.126) و سرمایه اجتماعی (β = 0.228) قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های نگرش مثبت بودند. همچنین، تفاوت معناداری ازنظر جنسیت مشاهده شد؛ به‌گونه‌ای که دانشجویان دختر نگرش مثبت‌تری نسبت به خواندن تحصیلی در مقایسه با دانشجویان پسر داشتند. هرچند سرمایه اقتصادی و جنسیت نیز نقش داشتند، اما قدرت پیش‌بینی آن‌ها کمتر از سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی بود.بحث و نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد خواندن تحصیلی تنها یک رفتارشناختی یا آموزشی نیست، بلکه بازتابی از پیش‌زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دانشجویان است. دانشجویانی با سطح بالاتری از سرمایه فرهنگی و اجتماعی گرایش بیشتری به خواندن تحصیلی دارند و آن را بخشی از هویت علمی خود تلقی می‌کنند، درحالی‌که فقدان این سرمایه‌ها ممکن است باعث کاهش انگیزه و کیفیت پایین‌تر مشارکت تحصیلی شود. بنابراین، پیشنهاد می‌شود دانشگاه‌ها با اجرای برنامه‌های فرهنگی مشارکتی، تقویت تعاملات اجتماعی و حمایت از دانشجویان با پیشینه‌های کمتر برخوردار، به افزایش سرمایه فرهنگی و اجتماعی آن‌ها کمک کنند. این مطالعه بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های فرهنگی آموزش عالی تأکید دارد و مسیرهایی برای پژوهش‌های کیفی آینده در حوزه نگرش به خواندن تحصیلی می‌گشاید.اصالت: این پژوهش با رویکردی بین‌رشته‌ای و تلفیق نظریه سرمایه بوردیو با رفتار خواندن تحصیلی، برای نخستین بار در جامعه دانشجویی ایران نقش هم‌زمان سرمایه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و جنسیت را در نگرش به خواندن تحصیلی بررسی می‌کند. اصالت پژوهش در تمرکز بر خواندن تحصیلی به‌عنوان کنشی اجتماعی و ارائه پیشنهادهای کاربردی جهت سیاست‌گذاری فرهنگی دانشگاهی است.