طراحی و تبیین مدل هوشمند اکوسیستم دیجیتال در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در بستر وب ۴.۰

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، تهران، ایران

doi
10.30473/ipom.2025.74207.5174
چکیده

این پژوهش کیفی با هدف طراحی و تبیین مدل هوشمند اکوسیستم دیجیتال برای سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در بستر وب ۴.۰ انجام شده است. با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۵ نفر از مدیران، کارشناسان و متخصصان حوزه دیجیتال، داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. نتایج حاکی از آن است که مدل نهایی بر شش بُعد کلیدی استوار است. شرایط علّی شامل عواملی چون جهانی‌سازی وب ۴.۰، رشد مطالبات مشتریان، فشار رقابت بین‌المللی، نیاز به حفظ دیجیتال آثار، شکاف‌های فناورانه و کمبود مهارت‌های دیجیتال است. شرایط زمینه‌ای متشکل از زیرساخت‌های ناکافی، محدودیت‌های بودجه‌ای، نیازهای چندفرهنگی مخاطبان، حمایت‌های دولتی و ظرفیت‌های نوآوری درون‌سازمانی است. مقوله محوری پژوهش، طراحی یک مدل یکپارچه و هوشمند برای اکوسیستم دیجیتال است که پلتفرمی چندکاربره و متمرکز با بهره‌گیری از استانداردهای جهانی ارائه می‌دهد. شرایط مداخله‌گر شامل شایستگی‌های مدیریتی، سیاست‌های اقتصادی، مسائل کارکنان و محیط کلان سازمانی، جهت‌گیری راهبردها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. راهبردهای تدوین‌شده در این مدل شامل اجرای برنامه‌های آموزشی مبتنی بر واقعیت افزوده، طراحی پلتفرم‌های هوشمند گردشگری، همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان، استقرار چت‌بات‌های هوشمند، تدوین پروتکل‌های امنیت سایبری و جذب سرمایه‌گذاری خارجی است. پیامدهای حاصل از اجرای این مدل عبارت‌اند از افزایش رضایت ذی‌نفعان، کاهش هزینه‌های عملیاتی، ارتقای تصویر سازمان در رسانه‌ها، دیجیتالی‌شدن آثار فرهنگی، توسعه درآمدهای نوین و شفافیت بیشتر در گزارش‌دهی. این مدل با رویکردی بومی و آینده‌نگر، چارچوبی منسجم برای تحول دیجیتال در نهادهای فرهنگی کشورهای درحال‌توسعه ارائه می‌دهد.