الگوی فرایندی غیبت ذهنی اعضای هیات علمی در محیط کار با روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه کارآفرینی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.30473/ipom.2025.72599.5059
چکیده

مطالعه حاضر با هدف شناسایی یک الگوی فرایندی در ارتباط با غیبت ذهنی اعضای هیات علمی در محیط کار اجرا شد. این مطالعه، از نظر رویکرد، پژوهشی کیفی، در ارتباط با هدف، پژوهشی کاربردی و با توجه به ماهیت اکتشافی است که با استفاده از روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد انجام شد. جامعه آماری را اعضای هیات علمی دانشگاه‌های ایران تشکیل می‌دهند و داده‌های مورد نیاز از طریق 23 مصاحبه نیم‌ساختار یافته و با توجه به اشباع نظری، گردآوری شد. برای شناسایی افراد مناسب جهت انجام مصاحبه‌ها نیز روش در دسترس و نیز روش نمونه‌گیری هدفمند به صورت گلوله‌برفی استفاده شد. پس از تحلیل داده‌ها، عوامل موثر بر غیبت ذهنی اعضای هیات علمی در قالب عوامل علی (عوامل نگرشی، عوامل مهارتی- عملکردی، ویژگی‌های مدیران دانشگاه و ویژگی‌های فرهنگ سازمانی دانشگاه)، عوامل زمینه‌ای (ساختار سازمانی دانشگاه، نارسایی سیستم مدیریت منابع انسانی، دانشجویان، عوامل شغلی و مشکلات شخصی) و عوامل مداخله‌گر (عوامل بازدارنده فردی و اجتماعی) دسته‌بندی شدند. یافته‌ها همچنین حاکی است، غیبت ذهنی اعضای هیات علمی در محیط کار به شکل ترک خدمت مجازی و غفلت از کار (وقت‌گذرانی در محیط کار) خود را نشان می‌دهد. راهبردهای کاهش این پدیده نیز در قالب 2 بعد (کاهش انزاوی اجتماعی و اقدامات عملکردی) و پیامدهای آن نیز در 2 سطح (فردی و سازمانی) شناسایی شد.