فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گنبدهای نمکی سازند هرمز در محدوده وسیعی از جنوب و جنوب غرب ایران، خلیج‌فارس و سرزمین‌های شرقی عربستان رخنمون یافته‌اند. این گنبدها، در موقعیت‌های گوناگونی همچون واحدهای خشکی (زاگرس) و آبی (خلیج‌فارس)، سطوح رورانده و مرتفع، سطوح پست و دشتی و مجاورت با گسل‌های اصلی و پی­سنگی قرارگرفته‌اند که این عوامل باعث تغییراتی در شکل، گستردگی، ارتفاع و روند رخنمون آن‌ها شده است. هدف از این پژوهش بررسی رفتار مورفومتری گنبدهای نمکی سری هرمز در سطوح میزبان محل رخنمون و بررسی روند رخنمون گنبدهای نمکی سری هرمز است. در این پژوهش با استفاده از نقشه‌های زمین‌شناسی با مقیاس 1:250000، تصاویر ماهواره‌ای و لایه رقومی ارتفاع (DEM) اقدام به شناسایی موقعیت گنبدهای نمکی و رقومی سازی محدوده رخنمون گنبدها و سپس استخراج پارامترهای مورفومتری (گرد شدگی، مساحت و ارتفاع) با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS شد. جهت بررسی پارامترهای مورفومتری در طبقات ارتفاعی، اقدام به طبقه‌بندی DEM محل رخنمون گنبدها شد و جهت بررسی روند رخنمون، نمودار Trend برای کلیه­ی گنبدها ترسیم گردید. نتایج نشان می‌دهد که؛ به‌طورکلی پارامترهای گردشدگی و مساحت گنبدهای نمکی در تضاد با ارتفاع آن‌ها قرار دارد به‌گونه‌ای که با افزایش ارتفاع سطح میزبان، ارتفاع آن‌ها افزایش پیدا می‌کند و از مساحت و گردشدگی آن‌ها کاسته می‌شود، طوری که گردترین گنبدهای نمکی در محدوده خلیج‌فارس با میانگین گردشگی17/1، پهناورترین گنبدهای نمکی در محدوده ناودیس و دشت‌ها با میانگین مساحت6/36 کیلومتر مربع و مرتفع‌ترین گنبدها در سطوح روراندگی و طاقدیس‌ها با میانگین ارتفاع1663 متر از سطح دریا قرار دارند. نتایج حاصل از بررسی روند رخنمون گنبدهای نمکی نشان می‌دهد که گنبدهای نمکی سری هرمز دارای دو روند رخنمون اصلی هستند، گنبدهایی که بالاتر از گسل‌های جهرم، فسا و در ناحیه زاگرس مرتفع  و کنار گسل کازرون قرار دارند، با روند شمال باختری- جنوب خاوری رخنمون پیداکرده‌اند و گسل‌هایی که پایین‌تر از گسل‌های جهرم و فسا، در ناحیه زاگرس چین‌خورده و خلیج‌فارس قرار دارند به تبعیت از گسل‌های پی‌سنگی دارای روند رخنمون شمال شرق- جنوب غرب هستند.