واکاوی نقش شهرهای پیاده محور بر افزایش فعالیت بدنی در میان شهروندان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.30473/ipom.2025.74645.5193چکیده
امروزه با افزایش شهرنشینی و گسترش سبک زندگی کمتحرک، توجه به طراحی شهری سلامتمحور به یک ضرورت تبدیل شده است. عدم تحرک کافی بهعنوان یکی از عوامل اصلی بیماریهای غیرواگیر شناخته میشود و هزینههای سنگینی را بر نظام سلامت کشورها تحمیل میکند. به همین دلیل، مطالعه چگونگی تأثیر محیطهای شهری بر فعالیت بدنی شهروندان از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این راستا، رویکرد شهرهای پیادهمحور بهعنوان راهکاری مؤثر برای ترویج سبک زندگی فعال مطرح شده است. این پژوهش با هدف واکاوی نقش شهرهای پیادهمحور بر افزایش فعالیت بدنی در میان شهروندان، با بهرهگیری از روش کیفی تحلیل تماتیک و رهیافت شبکه مضامین آتراید-استرلینگ انجام شده است. جامعه آماری شامل متخصصان حوزههای طراحی شهری، شهرسازی، سلامت عمومی، فعالیت بدنی و ورزشهای همگانی بوده و با استفاده از نمونهگیری هدفمند و تکنیک گلوله برفی، مصاحبههای نیمه ساختاریافته با 35 نفر از متخصصان انجام گرفت. برای تضمین کیفیت علمی پژوهش، از معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن شامل اعتبار، انتقالپذیری، اطمینانپذیری و تأییدپذیری استفاده شد. از ۱۲۸ مضمون پایه، ۲۱ مضمون سازماندهنده استخراج و نهایتاً ۶ مضمون فراگیر شناسایی شد: ایمنی و دسترسی برای فعالیت بدنی، جذابیت و کیفیت محیطی، تنوع و فراگیری اجتماعی، زیرساختهای تخصصی، حمایت اجتماعی و نهادی و انسجام کالبدی-عملکردی شهر پیادهمحور. نتایج نشان میدهد توسعه شهرهای پیادهمحور مستلزم رویکردی جامع به ابعاد کالبدی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی است که میتواند علاوهبر افزایش فعالیت بدنی، کیفیت زندگی و پایداری زیستمحیطی را نیز ارتقا دهد.
