بررسی بالاآمدگی تکتونیکی در کوه های شکراب واقع در شمال بیرجند (خراسان جنوبی) با استفاده از شواهد ریخت زمین ساختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تکتونیک، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند.

2 دانشیار دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند.

3 استادیار دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند.

doi
چکیده

ویژگی­های ژئومورفیکی ساختارهایی که در نتیجه­ی بالاآمدگی تکتونیکی ایجاد می­شوند اطلاعات باارزشی در رابطه با نیروهای تکتونیکی به وجود آورنده­ی آن­ها را فراهم می­کنند. منطقه­ی مورد مطالعه یکی از سرشاخه­های انتهایی گسل نهبندان می­باشد که درشرق ایران و شمال بیرجند قرار دارد. هدف از این پژوهش تفکیک مناطق با بالاآمدگی متفاوت در طول کوه­های شکراب می­باشد، برای رسیدن به هدف پژوهش از داده­های صحرایی، داده­های توپوگرافی و شاخص­های ژئومورفیک استفاده گردید. با استفاده از عملیات صحرایی گسل­ها که یکی از مهم­ترین ساختارها در منطقه­ی مورد مطالعه هستند شناسایی گردید. شاخص­های ژئومورفیک که در این پژوهش استفاده گردید شامل: نسبت عرض کف دره به ارتفاع دره (Vf)، انتگرال هیپسومتریک (Hi)، منحنی هیپسومتریک (Hc)، شکل حوضه(Bs)  و زمین ساخت فعال نسبی  (Iat)می­باشد. محاسبه­ی شاخص Vf در کوه­های شکراب نشان می­دهد کمترین مقدار شاخص Vf و بیشترین مقدار نرخ بالاآمدگی تکتونیکی مربوط به قسمت غربی و شمال­شرقی کوه­های شکراب می­باشد. بیشترین مقدار شاخص­های Hi و Hc مربوط بخش­های غربی و شمال­شرقی منطقه­ی مورد مطالعه می­باشد. محاسبه­ی شاخص  Bsنشان می­دهد بیشترین مقدار شاخص Bs مربوط به بخش غربی کوه­­های شکراب است، افزایش شاخص Bs و وجود حوضه­های کشیده در قسمت­های غربی و شمال­شرقی کوه­های شکراب نشان می­دهد که بیشترین بالاآمدگی مربوط به قسمت غربی منطقه­ی مورد مطالعه است. نتایج این پژوهش نشان می­دهد در مناطقی از کوه­های شکراب که شاهد بیشترین تراکم گسل­های تراستی هستیم، تحت تاثیر عملکرد مولفه­ی فشارشی گسل­های تراستی بالاآمدگی تکتونیکی نیز افزایش یافته است. وجود گسل­های تراستی در قسمت­های غربی و شمال­شرقی منطقه­ی مورد مطالعه باعث فشارش، بالاآمدگی تکتونیکی و ایجاد دره­های V شکل گردیده است.