اعتباریابی مدل تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاههای دولتی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و مدیریت دانش، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی، دانشکده علوم پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22067/infosci.2025.89120.1218چکیده
مقدمه و اهداف: تحول دیجیتال مفهوم بهنسبت جدیدی در محیط کتابخانههای دانشگاهی است و به یکی از مفاهیم کلیدی موفقیت و پایداری برای کتابخانهها در محیط رقابتی اطلاعات تبدیل شده است. نبود پژوهشهای بنیادین و مبهم بودن ملزومات ساخت آن برای کتابخانهها بهویژه در بافت کتابخانههای دانشگاههای دولتی ایران این نیاز را پدید میآورد تا ملزومات تحول دیجیتال را در کتابخانههای دانشگاههای دولتی ایران بررسی کنیم. برای این هدف پیشتر پژوهشی با روش دلفی انجام شده و مجموعهای از عوامل مؤثر بر تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاههای دولتی ایران را در قالب مدل ارائه کرده است. بنابراین، هدف پژوهش حاضر سنجش اعتبار مدل تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاههای دولتی زیرنظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است.روشها: رویکرد این پژوهش کمی با روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه محققساخته است. جامعه آماری مورد بررسی 753 نفر از مدیران، معاونان و کتابداران کتابخانههای مرکزی و نیز اعضای هیئتعلمی رشته علم اطلاعات و دانششناسی دانشگاههای دولتی زیرنظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بودند و نمونه آماری پژوهش 258 نفر از آنان بودند که روش نمونهگیری براساس نمونهگیری در دسترس و سپس طبقهای انجام شد. اعتبار مدل پژوهش با کاربرد روشهای «مدلسازی معادلات ساختاری» و نرمافزار «پیالاس» بررسی شد.یافتهها: یافتههای پژوهش گویای آن است که مدل تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاههای دولتی زیرنظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران که در قالب 7 بُعد اصلی، 25 مفهوم و 139 مؤلفه ارائه شده بود از سه جنبه برازش مدل اندازهگیری، برازش مدل ساختاری و برازش مدل کلی از تناسب و کیفیت خوبی برخوردار بوده و پرسشنامه حاصل از آن روایی و پایایی مناسبی دارد.بحث و نتیجهگیری: مدل پیشنهادی از تبیین قابل قبولی برای شناسایی الزامات و عوامل مؤثر بر تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاههای دولتی زیرنظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران برخوردار است و میتواند راهنمای خوبی برای پیادهسازی تحول دیجیتال در این کتابخانهها باشد.اصالت: این پژوهش میتواند به درک بهتر الزامات و عوامل موثر بر تحول دیجیتال کتابخانههای دانشگاههای دولتی ایران یاری رسانده و زمینه را برای ارتقای عملکرد آنها در عرصه رقابتی اطلاعات فراهم آورد.