کاربرد نمودارهای مبتنی بر رستر در هیدرولوژی (مطالعه موردی: چشمه گاماسیاب)

نویسندگان

1 چمران اهواز

2 دانشگاه شهید چمران اهواز

3 چمران اهواز

doi
10.22067/jsw.v33i5.80597
چکیده

تکنیک­های تجسم برای مجموعه داده­های بزرگ، مسئله­ای است که در هیدرولوژی کمتر به آن پرداخته شده است. در حالی­که این تکنیک­ها در بررسی و تحلیل مقادیر زیاد اطلاعات چند بعدی، اهمیت زیادی دارند. یکی از این تکنیک­ها، نمودارهای مبتنی بر پیکسل (نمودارهای رستری) می­باشد. در این مطالعه، به بررسی دو نوع از نمودارهای رستری، شامل هیدروگراف رستری و هایتوگراف رستری برای چشمه کارستی گاماسیاب در نهاوند پرداخته می­شود. این نمودارها با استفاده از اطلاعات روزانه آبدهی و بارش چشمه گاماسیاب با یک دوره آماری 49 ساله (1396-1348) ترسیم شدند. برای ترسیم این نمودارها، از نرم­افزار MATLAB استفاده شده است. با استفاده از هیدروگراف رستری، پدیده­های مختلفی از جمله ذوب برف، خشکسالی، و ... تشخیص داده شدند. در این تحقیق 6 پدیده مختلف با استفاده از این نمودارها شناسایی شده است. نتایج نشان داد که دوره ذوب برف در چشمه گاماسیاب از سال 1348 تا 1396 کمتر شده، به طوری­که این دوره از حدود 100 روز به 30 روز کاهش یافته است. همچنین سال 1387 خشک­ترین سال در طول دوره آماری چشمه بوده است، یک خشکسالی هم در سال 1377 مشاهده شده است. با استفاده از هیدروگراف رستری مشخص شد که ماه مهر، خشک­ترین ماه می­باشد، مشخص کردن این ماه برای بررسی و جداسازی جریان پایه بسیار مناسب می­باشد. به­طورکلی می­توان گفت که این نمودارها ضمن داشتن اطلاعات بسیار زیاد، قابلیت بررسی و تفسیر سریع­تری را فراهم می­کنند.