پهنه بندی آسیب پذیری مخاطرات طبیعی و ژئومورفولوژیکی سکونتگاه های روستایی شهرستان سقز(مطالعه موردی سیل و زلزله)
نویسندگان
1 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
2 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
3 دانشیار گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
4 دانشجوی دکترای ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
doi
چکیده
حوادثی که بهطور ناگهانی روی میدهند و موجب وارد آمدن خسارت به انسان و محیط میشوند، به عنوان مخاطرات طبیعی شناخته میشوند. این مخاطرات به دلیل ماهیت غیر منتظرهی خود، در بیشتر موارد خسارت مالی و جانی بسیاری بر جایی میگذارند. در بین مخاطرات طبیعی، زلزله و سیل جزو ویرانگرترین مخاطرات به شمار میآیند. این مخاطرات در جوامع روستایی به دلیل ارتباط تنگاتنگ با محیط طبیعی و توان محدود در مقابله با اینگونه تهدیدات، دارای شدت و قدرت آسیب رسانی بیشتری میباشند. لذا شناسایی مناطقی که دارای آسیبپذیری بیشتری از مخاطرات طبیعی هستند، میتواند در جهت برنامهریزی برای مقابله با کاهش اثرات این حوادث موثر باشد. پژوهش حاضر با هدف پهنهبندی آسیبپذیری مخاطرات طبیعی سیل و زلزله به بررسی تاثیر عوامل ژئومورفولوژیکی بر رخداد مخاطرات طبیعی پرداخته است. تحقیق کاربردی و روش انجام آن توصیفی _ تحلیلی میباشد؛ آمار و اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانهای و دادههای سنجش از دور جمعآوری گردیده است. برای پهنهبندی آسیبپذیری مخاطرات طبیعی سیل و زلزله، محاسبه نقش هرکدام از فاکتورهای ژئومورفولوژیکی تاثیرگذار در وقوع این مخاطرات طبیعی از روش AHp استفاده شده است. سپس با استفاده از قابلیتهای تحلیل مکانی GIS لایههای نهایی پهنهبندی خطر زلزله و سیل تهیهگردیده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد از کل روستاهای موجود در شهرستان سقز 145 روستا در پهنه با خطر نسبتاً بالا و 135 روستا در پهنه باخطر نسبتاً متوسط زلزله قرار گرفتهاند. همچنین پهنهبندی روستاها بر اساس احتمال وقوع زمین لرزه نشان داد 240روستا در پهنه با احتمال وقوع کم و 40 روستا نیز درپهنه با احتمال وقوع متوسط قرار دارند، سایر روستاها در پهنه با احتمال ضعیف خطر وقوع زلزله قرار دارند.