بررسی تنوع زیستی و غنای گونه‌های گیاهی در ارتباط با عوامل فیزیوگرافی و فیزیکی- شیمیایی خاک در منطقه حفاظت ‌شده کبیرکوه

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام

2 کارشناس ارشد، ادارۀ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام

3 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه

doi
چکیده

به‌منظور بررسی رابطۀ تنوع و غنای گونه‌های علفی و چوبی نسبت به عوامل فیزیکی‌ـ شیمیایی خاک و فیزیوگرافی، حوضه ارشت منطقۀ حفاظت ‌شده کبیرکوه به مساحت 510 هکتار واقع در استان ایلام انتخاب گردید. نمونه‌برداری بر روی خط (ترانسکت) انجام شد؛ بدین صورت که پس از تعیین ترانسکت‌ها در جهت‌های مختلف جغرافیایی منطقۀ مورد مطالعه، 67 قطعه نمونه به ابعاد 20 در 20 متر و به‌صورت منظم با فواصل 150 متر در امتداد ترانسکت‌ها پیاده شدند (جهت شمالی 24 قطعه نمونه، جهت غربی 20 قطعه نمونه و جهت جنوبی 23 قطعه نمونه). سپس عوامل محیطی و پوشش گیاهی در هر قطعه نمونه برداشت شدند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل‌های همبستگی نشان داد که در دامنه جنوبی تنوع گونه‌های علفی با مقدار رس و شن همبستگی منفی و با سیلت و آهک همبستگی مثبت دارد. در دامنه شمالی تنوع گونه‌های علفی با درصد رطوبت اشباع، ماده آلی و نیتروژن همبستگی مثبت و با ارتفاع از سطح دریا همبستگی منفی دارد. در دامنه غربی تنوع گونه‌های علفی با شوری خاک و ارتفاع از سطح دریا همبستگی منفی و با آهک همبستگی مثبت دارد. نتایج همچنین نشان داد که گونه‌های چوبی در تمامی دامنه‌ها نسبت به عوامل فیزیوگرافی واکنش بیشتری نشان می‌دهند. براساس نتایج این تحقیق می‌توان بیان کرد که در ارزیابی‌های اکولوژیکی در منطقه زاگرس، برای پوشش علفی عوامل فیزیکی- شیمیایی خاک و برای گونه‌های درختی و درختچه‌ای عوامل فیزیوگرافی و شکل زمین مناسب می‌باشند