فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: این پژوهش با هدف بررسی و شناسایی نیازهای اطلاعاتی و آگاهی‌بخشی اجتماعات عرب‌زبان استان خوزستان در حوزه خدمات کتابخانه‌های عمومی طراحی شده است. این اجتماعات به دلیل ویژگی‌های فرهنگی، زبانی و اجتماعی خاص خود، نیازهای متفاوتی نسبت به سایر گروه‌ها دارند. با توجه به اینکه کتابخانه‌های عمومی نقش حیاتی در افزایش سطح دانش، فرهنگ، و آگاهی عمومی جوامع دارند، این مطالعه تلاش دارد تا نیازهای خاص این جوامع را شناسایی کند و راهکارهایی برای بهبود خدمات کتابخانه‌ای ارائه دهد. این پژوهش همچنین به دنبال آن است تا نشان دهد چگونه کتابخانه‌های عمومی می‌توانند به‌عنوان مراکز اطلاعاتی معتبر و به‌روز، نه تنها به نیازهای آموزشی و فرهنگی این جوامع پاسخ دهند، بلکه به شکل‌دهی هویت فرهنگی آن‌ها نیز کمک کنند. روش‌: در پژوهش حاضر از طرح پژوهش آمیخته اکتشافی استفاده شد. در طرح اکتشافی حاضر ابتدا با روش گروه‌های کانونی و از طریق تحلیل مضمون به واکاوی میان‌ ذهنیت اعضای جامعه هدف پژوهش جهت استخراج و صورت‌بندی نیازهای آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی پرداخته شد؛ سپس با استفاده از روش پیمایشی توصیفی یافته‌های حاصل از بخش کیفی را در قالب پرسشنامه جهت دستیابی به تعمیم‌پذیری یافته‌ها، مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. نمونه پژوهش بخش کیفی شامل 5 گروه کانونی از 5 شهرستان منتخب استان خوزستان بودند. جامعه پژوهش در بخش کمی 20 هزار نفر از اعضای عرب‌زبان عضو کتابخانه‌های عمومی استان خوزستان بودند که تعداد 517 پرسشنامه جمع‌آوری شد و به‌عنوان نمونه در پژوهش مشارکت داشتند.یافته­‌ها: یافته‌های کیفی نشان داد که فضاسازی هویت‌­بخش، اطلاع‌رسانی هویت‌­بخش، مخزن جامع و فعالیت‌های رسانه‌ای شاخص، مقوله‌های محوری نیازهای آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی اجتماعات عرب‌زبان استان خوزستان هستند. نتایج کمی نیز نشان داد که به‌ترتیب اولویت، بیشترین میانگین به مؤلفه اطلاع‌­رسانی هویت‌­بخش تعلق یافته است و فعالیت رسانه‌­ای شاخص، مخزن جامع و فضاسازی هویت‌بخش در رتبه‌­های دوم تا چهارم قرار گرفته‌­اند. همچنین یافته‌­ها نشان داد که بین نیازهای فضاسازی هویت‌بخش گروه‌های سنی و تعامل جنسیت و گروه سنی تفاوت معنی‌داری وجود دارد. بین فعالیت­‌های رسانه‌ای شاخص زنان و مردان و تعامل بین جنسیت و گروه سنی تفاوت معنی‌داری وجود ندارد. تفاوت معناداری بین نیازهای مخزن جامع برای زنان و مردان و تعامل بین جنسیت و گروه سنی مشاهده نشده است. همچنین بین نیازهای فضاسازی هویت‌بخش و گروه‌های سنی، تفاوت معناداری مشاهده شد.نتیجه‌گیری: کتابخانه‌­های عمومی به‌عنوان مراکز اطلاع‌رسانی و انتشار اطلاعات می‌توانند نقش مهمی در ارتقای سطح آگاهی و فرهنگ اجتماعات عرب‌زبان استان خوزستان داشته باشند و نه‌تنها به‌عنوان مراکز فرهنگی و آموزشی بلکه به‌عنوان مرکز اطلاعات معتبر و به‌روز عمل کنند. این پژوهش با تحلیل نیازهای اطلاعاتی، چهار حوزه حیاتی را برای افزایش خدمات کتابخانه‌های عمومی اجتماعات عرب‌زبان استان خوزستان را شناسایی کرد. مسئولان کتابخانه‌های عمومی می‌توانند از این یافته‌ها برای مدیریت مجموعه‌های مرتبط فرهنگی، طراحی برنامه‌ها به زبان عربی، و اجرای استراتژی‌های هدفمند اطلاع‌رسانی استفاده کنند تا اطمینان حاصل شود که این کتابخانه­ها واقعاً نیازهای همه اعضای اجتماعات عرب‌زبان را برآورده می‌کنند.