فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری اراضی جنگلی به زمین‌های زراعی به‌طور وسیعی در سرتاسر جهان به‌دلیل افزایش جمعیت و نیاز غذایی بیش‌تر رخ می‌دهد. این پژوهش به بررسی تأثیر این تغییر کاربری بر کربن آلی و سایر ویژگی‌های خاک در عمق‌های مختلف می‌پردازد. به این منظور یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در کاربری‌های جنگل طبیعی، باغ چای و شالیزار به اجرا درآمد. در هر کاربری از عمق‌های 20-0، 40-20، 60-40، 80-60 و 100-80 سانتی‌متر به‌طور جداگانه نمونه‌برداری انجام شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد اثرات تغییر کاربری و عمق بر تمامی مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در سطح احتمال یک درصد (P≤ 0.01) معنی‌دار بود. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده کاربری باغ چای منجر به افزایش مقدار کربن آلی خاک (13/30 درصد)، نیتروژن کل (37/31 درصد)، فسفر (19/2 برابر) و پتاسیم (35/2 برابر) قابل‌جذب، ظرفیت تبادل کاتیونی (34/28 درصد)، میانگین وزنی قطرخاک‌دانه (08/12 درصد)، تخلخل (56/15 درصد) و آب قابل‌دسترس (49/66 درصد) نسبت به کاربری جنگل طبیعی شد و باعث بهبود کیفیت خاک گردید. در مقابل در کاربری شالیزار کاهش مقدار این مشخصه‌ها نسبت به کاربری جنگل طبیعی مشاهده شد. هم‌چنین مشخصه‌های هم‌چون کربن آلی خاک (64/84 درصد)، نیتروژن کل (33/86 درصد)، ظرفیت تبادل کاتیونی (60/46 درصد)، میانگین وزنی قطر خاک‌دانه (97/81 درصد)، تخلخل (29/39 درصد) و هدایت هیدرولیکی اشباع (80 درصد) با افزایش عمق کاهش یافتند. نتایج این پژوهش بیانگر این است در صورت تغییر کاربری می‌توان با اعمال مدیریت صحیح از کاهش کیفیت خاک جلوگیری نمود.