تبیین رفتارهای اطلاع‌یابی در چارچوب نظریه‌های یکپارچگی اطلاعات و سیبرنتیک

نویسندگان

1 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه پیام نور

doi
10.22067/infosci.2024.87844.1205
چکیده

هدف: سیبرنتیک به‌عنوان یک علم که در ابعاد مختلف علوم و در پیوند با آن‌ها قابل استفاده و به‌کارگیری است، از زمان ایجاد تاکنون مورد توجه و بررسی بوده است. در این راستا بررسی‌ها نشان می‌دهد که برخی از نظریه‏های یکپارچگی اطلاعات در بحث رفتارهای اطلاع‌یابی، پیوند نزدیکی با این نظریه دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر بر آن است، ضمن بررسی نظریه گایا، نظام عمومی، زیست‌بومی دانش و مغز جهانی، پیوند بین آن‌ها با این علم را مورد توجه قرار دهد.روش: این پژوهش با توجه به ماهیت، با استفاده از روش مروری توصیفی انجام گرفت. در این رابطه، پژوهش‌های موجود در حوزه رفتارهای اطلاع‌یابی در قالب نظریه‌های یکپارچگی اطلاعات و سیبرنتیک مورد مطالعه و مداقه قرار گرفته و با توجه به مبانی موجود در این نظریه‌ها، ارتباط بین آن‌ها با نظریه سیبرنتیکی اطلاعات مورد توجه قرار گرفت.یافته‌ها: یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد که سیبرنتیک در حوزه مفاهیم کنترل؛ بازخورد؛ گردآوری، ذخیره‏‏سازی و تبادل داده؛ ارتباط و یکپارچگی ایجادشده از ماده، انرژی، اطلاعات در نظام؛ زنجیره‏ها یا چرخه‏ی اطلاعاتی؛ خودسازماندهی و پایداری؛ کنترل سلسله‏مراتبی با نظریه‏های یکپارچگی اطلاعات پیوند خورده است.نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها، نتایج حاصل از پژوهش حاضر نشان داد که مؤلفه‌های مشترک در نظریه‌های یکپارچگی اطلاعات و سیبرنتیک در رفتارهای اطلاع‌یابی، مورد توجه و مداقه بیشتر است و می‌تواند جهت رفع و اصلاح مشکلات خاص بازیابی اطلاعات در شبکه‌های موجود اطلاعاتی توسط متخصصان این حوزه بیشتر مورد تحلیل قرار گیرد.اصالت: با توجه به اینکه نظریه‌های یکپارچگی بر رفتارهای اطلاع‏یابی انسان تأکید دارد و در عصر فناورانه کنونی، در راستای استفاده از فناوری وب، این نظریه‌ها ارتباط تنگاتنگ با ابزار و ماشین‏ها پیدا می‏کند، بر این ‏اساس بازشناسی وجوه اشتراک علم سیبرنتیک که به اعتقاد واینر علم کنترل و ارتباط انسان و ماشین است با این نظریه‌ها، می‌تواند در جهت بهبود وضعیت بازیابی اطلاعات و رفتارهای اطلاعاتی در نظام‌های کنونی مفید و راهگشا باشد.