واکاوی و طراحی الگوی سازوکارهای ارتقای عملکرد در سازمانهای دولتی ایران
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.
doi
10.30473/ipom.2025.73534.5127چکیده
در دنیای پیچیده و پویای سازمانی امروز، رفتار کارکنان بهعنوان یکی از عوامل کلیدی موفقیت سازمانها شناخته میشود. این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای ارتقای عملکرد در سازمانهای دولتی ایران و بررسی تأثیر تلنگرهای سازمانی بر رفتار کارکنان انجام شد. روش تحقیق، کیفی و از نوع تحلیل مضمون بود. دادهها از طریق مصاحبههای نیمه ساختاریافته با ۵۰ مشارکتکننده، مشاهده مستقیم و تحلیل اسناد جمعآوری شدند. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمون و با کمک نرمافزار MAXQDA انجام شد. یافتهها نشان داد که تلنگرهای سازمانی از طریق پنج سازوکاراصلی-محیطی، اجتماعی، روانشناختی، فرهنگی و فناورانه—رفتار کارکنان را تحت تأثیر قرار میدهند. سازوکارهای محیطی با تغییر در طراحی محیط کار و سادهسازی فرایندها، فشار روانی کارکنان را کاهش و بهرهوری را افزایش میدهند. سازوکارهای اجتماعی از هنجارهای گروهی و تأیید اجتماعی برای ترغیب کارکنان به رفتارهای مطلوب استفاده میکنند. سازوکارهای روانشناختی با بهرهگیری از سوگیریهای شناختی و اثر چارچوببندی، تصمیمگیری کارکنان را بهبود میبخشند. سازوکارهای فرهنگی براساس ارزشها و باورهای سازمانی عمل میکنند و سازوکارهای فناورانه از ابزارهای دیجیتال برای ارائه تلنگرها استفاده میکنند. نتایج نشان داد که ویژگیهای فرهنگی و ساختاری سازمانها بهطور قابلتوجهی بر کارآمدی تلنگرها تأثیر میگذارند. در نهایت، پیشنهاد میشود سازمانها تلنگرهایی طراحی کنند که با فرهنگسازمانی همسو بوده و از فناوریهای نوین برای افزایش اثربخشی استفاده نمایند. مشارکت کارکنان در طراحی و اجرای تلنگرها و ارزیابی مستمر اثربخشی آنها نیز میتواند به بهبود عملکرد سازمانی کمک کند. این پژوهش با ارائه راهکارهای عملی، به مدیران سازمانهای دولتی کمک میکند تا با استفاده از تلنگرهای مؤثر، رفتار کارکنان را در راستای اهداف سازمانی هدایت کنند.
