ارزیابی ناهمگونی فضایی شاخص آشفتگی هیدرورسوبشناسی در زیرحوضههای سامیان
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 دانشگاه محقق اردبیلی
4 استادیار گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی
5 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
6 دانشجوی دکتری، علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
10.22034/hyd.2022.51186.1634چکیده
شاخصهای بومشناختی به ابزارهای مهمی برای ارزیابی و پایش منابع طبیعی تبدیل شدهاند که درک رابطه بین فعالیتهای زیستشناسی و واکنش بومشناختی برای ساختار آنها ضروری است. از طرفی، فعالیتهای انسانی از طریق تغییرات در تولید رسوب، انتقال و ذخیرهسازی تأثیرات قابل توجهی بر تکامل چشمانداز دارند. لذا این امر در مدیریت جامعنگر حوضهها و اکوسیستمهای مختلف بایستی مورد توجه قرار گیرد. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ناهمگونی فضایی شاخص آشفتگی هیدرورسوبشناسی (HSDI) در زیرحوضههای سامیان واقع در بخش مرکزی استان اردبیل انجام شد. بدینمنظور، ابتدا عوامل انتقال رسوب (ST)، تنش هیدرولوژیکی (HS)، تغذیه آب زیرزمینی (Rec) و پتانسیل فرسایش خاک (SEP) برای 27 زیرحوضه مختلف مورد مطالعه محاسبه شد. در ادامه، وزندهی این عوامل با استفاده از روش آنتروپی شانون صورت گرفت. سپس با استفاده از میانگین وزنی شاخص آشفتگی هیدرورسوبشناسی (HSDI) محاسبه و پهنهبندی شد. نتایج نشان داد که مقادیر متوسط، حداکثر و حداقل مقدار شاخص HSDI در حوضه سامیان بهترتیب برابر 17/10، 67/45 و 20/0 بوده است. همچنین، طبق نتایج بهترتیب 67/87، 33/5، 32/5 و 68/1 درصد از مساحت حوضه در طبقات خیلیکم، کم، متوسط و زیاد از سطح آشفتگی دستهبندی شد. زیرحوضه 19 واقع در بخش شمالی، و زیرحوضههای 20 و 21 واقع در بخش مرکزی حوضه سامیان دارای بیشترین آشفتگی هستند، لذا برای انجام اقدامات مدیریتی در اولویت قرار میگیرند. چارچوب پژوهش حاضر بهعنوان ابزاری بالقوه برای حمایت از تصمیماتی که باید بر بهبود مدیریت منابع طبیعی متمرکز باشد، قابلیت کاربرد دارند.
